Türkiye–Bulgaristan İşbirliği Yeni Bir Stratejik Döneme Giriyor

Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ilişkileri yalnızca komşuluk, ticaret, sınır kapıları veya Avrupa’ya açılan ulaşım koridorları üzerinden okumak artık yeterli değildir.

Çünkü içinde bulunduğumuz dönemde sınırlar sadece insanların ve malların geçtiği çizgiler değildir. Uyuşturucu ağları, insan kaçakçıları, organize suç yapıları, kara para sistemleri, siber dolandırıcılık şebekeleri ve yeni nesil suç örgütleri de sınırları aşmaktadır.

Bu nedenle Türkiye ile Bulgaristan arasında 11 Ağustos 2026’da Sofya’da gerçekleştirilen güvenlik görüşmesi, sıradan bir bakanlar buluşmasının ötesinde değerlendirilmelidir.

Türkiye İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile Bulgaristan İçişleri Bakanı Ivan Demerdzhiev’in görüşmesinde sınır aşan suçlar, organize suç örgütleri, uyuşturucu, düzensiz göç, sınır güvenliği ve suçluların iadesi ele alınırken, iki ülkenin güvenlik kurumları arasında eğitim ve akademik işbirliğini geliştirecek mutabakat da imzalandı.

Bana göre bu görüşmenin stratejik özeti tek cümledir:

Türkiye ile Bulgaristan artık sınırı sadece birlikte korumayı değil, sınırın iki tarafında ortak bir güvenlik alanı oluşturmayı konuşmaktadır.

Suç Değişti, Güvenlik Anlayışı da Değişmek Zorunda

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin Sofya’da yaptığı en dikkat çekici değerlendirmelerden biri, yeni nesil suç örgütlerinin giderek yeni nesil terör örgütlerine dönüşebildiğine ilişkin tespitidir.

Bu ifade üzerinde ciddi biçimde durmak gerekir.

Eskinin mafya yapılanmalarında belirli bir şehir, mahalle, liderlik hiyerarşisi ve fiziksel örgütlenme bulunurdu.

Bugünün suç yapılanmaları ise çok daha farklıdır.

Sosyal medyadan eleman devşirebilirler.

Kripto varlıklar ve dijital ödeme sistemleri üzerinden para transferi yapabilirler.

Bir ülkede planlama, başka bir ülkede finansman, üçüncü bir ülkede lojistik ve dördüncü bir ülkede suç faaliyeti gerçekleştirebilirler.

Uyuşturucu ticaretiyle başlayıp insan kaçakçılığına, silah ticaretinden siber dolandırıcılığa kadar birbirinden farklı alanlara geçebilirler.

Türkiye İçişleri Bakanlığı da Haziran 2026’da yeni nesil suç yapılanmalarının internet ve sosyal medyayı yoğun şekilde kullandığını, örgüt bağlarının klasik yapılara göre daha gevşek olabildiğini ve gençleri hızlı biçimde bünyelerine çekebildiğini açıklamıştı.

Dolayısıyla mesele artık sadece “suçluyu yakalamak” değildir.

Asıl mesele;

suçun parasını, insan kaynağını, dijital altyapısını, lojistik hattını ve uluslararası bağlantılarını aynı anda kesebilmektir.

Bunu tek bir devletin tek başına gerçekleştirmesi giderek zorlaşmaktadır.

Bulgaristan Neden Türkiye İçin Stratejik?

Bulgaristan sıradan bir komşumuz değildir.

Türkiye’nin Avrupa’ya açılan ana kara kapılarından biridir.

Aynı zamanda Balkanlar, Orta Avrupa ve Batı Avrupa güzergâhlarının kesiştiği önemli bir coğrafyada bulunmaktadır.

Bu durum Bulgaristan’ı ekonomik ve lojistik açıdan değerli hale getirirken güvenlik açısından da kritik bir ülke konumuna taşımaktadır.

Uyuşturucu, göçmen kaçakçılığı, insan ticareti veya organize suç ağları söz konusu olduğunda Türkiye–Bulgaristan sınırı yalnız iki ülkeyi ilgilendiren bir mesele değildir.

Bu hat aynı zamanda;

Türkiye’nin,

Balkanların

ve Avrupa’nın güvenlik hattıdır.

Bu nedenle Edirne’de başlayan bir güvenlik meselesinin Sofya’yı, Sofya’daki bir gelişmenin Belgrad’ı, Viyana’yı veya başka bir Avrupa başkentini etkilemesi mümkündür.

Yeni dönemin güvenlik anlayışı tam da budur:

Suç küreselleşiyorsa güvenlik işbirliği de uluslararasılaşmak zorundadır.

Suçlu İçin “Güvenli Liman” Bırakmamak

Sofya görüşmesinin en somut taraflarından biri suçluların iadesi konusunda açıklanan rakamlardır.

Bulgaristan’ın Türkiye tarafından aranan 89 kişinin iadesini gerçekleştirdiği, 19 kişinin iadesine ilişkin görüşmelerin sürdüğü; Türkiye’nin de Bulgaristan makamlarının aradığı 24 kişiyi iade ettiği açıklandı.

Bu rakamları yalnızca istatistik olarak okumamak gerekir.

Burada verilmek istenen mesaj şudur:

“Suç işleyip sınırı geçersen kurtulamazsın.”

Organize suç örgütlerinin en önemli avantajlarından biri yıllarca sınırlar arasındaki hukuk ve uygulama farklılıklarından yararlanabilmeleriydi.

Bir ülkede suç işleyen kişi başka ülkeye kaçıyor, uzun süren hukuki süreçlerden yararlanıyor veya suç faaliyetlerini dışarıdan yönetmeye devam edebiliyordu.

İade mekanizması hızlandıkça suç örgütlerinin manevra alanı daralacaktır.

Türkiye ile Bulgaristan arasında oluşması gereken temel güvenlik doktrini bu nedenle şudur:

Türkiye’de aranan Bulgaristan’da, Bulgaristan’da aranan Türkiye’de barınamamalıdır.

Sınır suçlunun kalkanı değil, devletlerin işbirliği alanı haline gelmelidir.

Uyuşturucu Meselesi Artık Milli Güvenlik Meselesidir

Sofya görüşmesinin önemli başlıklarından biri de uyuşturucuyla mücadeledir. İki ülke bu konuda işbirliğini artırma iradesi ortaya koymuştur.

Uyuşturucu meselesine sadece asayiş suçu olarak yaklaşmak büyük hata olur.

Çünkü uyuşturucu ticaretinden elde edilen para;

organize suç yapılanmalarını,

silah ticaretini,

kara para ağlarını,

insan kaçakçılığını

ve bazı durumlarda terör yapılanmalarını besleyebilmektedir.

Daha önemlisi uyuşturucu bir ülkenin gençlerini hedef almaktadır.

Bir milletin gençliğini uyuşturucuya teslim etmek, geleceğini kaybetmesi anlamına gelir.

Bu nedenle uyuşturucuyla mücadele yalnız polis operasyonlarından ibaret değildir.

Okuldan aileye, sivil toplumdan sosyal politikalara, sınır güvenliğinden uluslararası istihbarat paylaşımına kadar geniş bir devlet politikası gerektirir.

Türkiye İçişleri Bakanlığı da uyuşturucuyla mücadelenin yalnız kolluk kuvvetleriyle kazanılamayacağını; aileler, sivil toplum ve diğer kamu kurumlarının sürece katılması gerektiğini özellikle vurgulamaktadır.

Dolayısıyla Türkiye–Bulgaristan işbirliği yalnız uyuşturucuyu yakalamaya değil, uyuşturucu ekonomisinin bütün tedarik zincirini parçalamaya yönelmelidir.

Göç Meselesinde Üçlü Mekanizma

Burada bir başka önemli stratejik gelişme Türkiye–Bulgaristan–Yunanistan üçlü mekanizmasıdır.

29 Nisan 2026’da Atina’da gerçekleştirilen toplantıda üç ülke, düzensiz göç, göçmen kaçakçılığı ve organize suçlarla mücadelede işbirliğinin güçlendirilmesi konusunda ortak irade ortaya koymuştu.

Sofya görüşmesinde Bakan Çiftçi, bu mekanizmanın somut sonuçlar verdiğini ve geri itmelerde yüzde 97 oranında düşüş görüldüğünü ifade etti.

Bu gelişme bize önemli bir gerçeği göstermektedir:

Göç yönetiminin en etkili yolu sınırdaki krizi beklemek değil, sınırın çok öncesinde işbirliği kurmaktır.

Türkiye, Bulgaristan ve Yunanistan arasındaki mekanizma doğru geliştirilirse Balkanlarda örnek bir bölgesel güvenlik modeline dönüşebilir.

Çünkü üç ülke arasında hızlı bilgi paylaşımı, ortak risk analizi ve eş zamanlı operasyon kabiliyeti gelişirse insan kaçakçılığı ağlarının hareket alanı ciddi biçimde daralabilir.

Polis Akademileri Arasındaki Anlaşma Neden Çok Önemli?

Sofya’da atılan belki de en uzun vadeli adım, Türkiye Polis Akademisi ile Bulgaristan İçişleri Bakanlığı Akademisi arasındaki Eğitim ve Akademik İşbirliği Mutabakat Zaptı’dır.

İlk bakışta teknik bir eğitim anlaşması gibi görülebilir.

Oysa stratejik değeri büyüktür.

Çünkü kurumlar arasındaki kalıcı işbirliği insanların birbirini tanımasıyla başlar.

Bugün birlikte eğitim alan polisler ve güvenlik uzmanları yarın ülkelerinde karar verici makamlara geldiklerinde birbirlerinin kurum kültürünü daha iyi anlayacaktır.

Bu işbirliği ileride;

ortak eğitim programlarına,

siber suç laboratuvarlarına,

uyuşturucu analiz merkezlerine,

organize suç araştırmalarına,

ortak tatbikatlara,

akademisyen değişimlerine,

ortak veri ve risk analizlerine

dönüştürülebilir.

Böylece işbirliği bakanların kişisel ilişkilerine bağlı kalmaz.

Kurumsallaşır.

Devletler arasındaki gerçek stratejik ortaklık da zaten burada başlar.

Bir Sonraki Adım: Ortak Güvenlik Merkezi

Türkiye ve Bulgaristan mevcut işbirliğini daha ileri taşımayı düşünmelidir.

Benim önerim, iki ülkenin ilgili güvenlik kurumlarını buluşturacak kalıcı bir Türkiye–Bulgaristan Ortak Sınır ve Organize Suçlarla Mücadele Koordinasyon Merkezi kurulmasıdır.

Bu yapının görevi yalnız günlük bilgi paylaşımı olmamalıdır.

Ortak suç haritası çıkarılmalıdır.

Uyuşturucu güzergâhları analiz edilmelidir.

Göçmen kaçakçılığı şebekeleri ortak takip edilmelidir.

Siber suç ağları değerlendirilmelidir.

Kara para hareketleri ilgili kurumlar arasında incelenmelidir.

INTERPOL ve Europol süreçleri daha etkin kullanılmalıdır.

Sınır kapılarındaki risk analizi sistemleri birbirleriyle uyumlu hale getirilmelidir.

Çünkü suç örgütleri 24 saat çalışıyorsa devletlerin bilgi paylaşım sistemleri haftalarca süren bürokrasiye mahkûm edilemez.

Kapıkule–Kapitan Andreevo Bir Sınır Kapısından Daha Fazlasıdır

Türkiye–Bulgaristan ilişkilerinin stratejik merkezlerinden biri Kapıkule–Kapitan Andreevo hattıdır.

Bu kapıyı yalnızca otomobillerin, TIR’ların ve yolcuların geçtiği bir gümrük kapısı olarak görmek yanlıştır.

Burası Türkiye ile Avrupa arasındaki en önemli kara arterlerinden biridir.

Dolayısıyla buradaki güvenlik;

ticaret güvenliğidir,

enerji ve lojistik güvenliğidir,

insan güvenliğidir

ve Avrupa güvenliğidir.

Gelecekte burada yapay zekâ destekli risk analizleri, ortak veri sistemleri, gelişmiş narkotik tarama teknolojileri ve daha güçlü dijital gümrük uygulamaları kullanılmalıdır.

Hedef şu olmalıdır:

Vatandaş ve ticaret için hızlı sınır, suçlu için aşılmaz sınır.

Balkanlar Bir Güvenlik Duvarı Değil, Güvenlik Ağı Kurmalıdır

Balkanların tarihine baktığımızda ülkelerin uzun yıllar birbirlerine karşı güvenlik üretmeye çalıştığını görürüz.

21. yüzyılda ise paradigma değişmektedir.

Artık güvenlik birbirine karşı değil, birlikte üretilmek zorundadır.

Çünkü uyuşturucunun milliyeti yoktur.

İnsan kaçakçısının ideolojisi yoktur.

Siber dolandırıcının sınırı yoktur.

Kara paranın pasaportu yoktur.

Bunlara karşı devletlerin ortak aklı olmak zorundadır.

Türkiye–Bulgaristan güvenlik işbirliğinin gerçek stratejik değeri burada ortaya çıkmaktadır.

Türkiye İç Güvenlikten Bölgesel Güvenlik Üreten Ülkeye Geçiyor

Türkiye açısından Sofya görüşmesinin başka bir anlamı daha vardır.

Türkiye artık güvenlik politikasını yalnız kendi sınırlarının içinde yürütme anlayışından giderek uzaklaşmaktadır.

Suçu kaynağında takip eden, uluslararası bağlantılarını çözen ve komşularıyla güvenlik mekanizmaları oluşturan bir anlayış gelişmektedir.

Bu yaklaşım güçlendikçe Türkiye sadece kendi vatandaşlarının güvenliğini sağlayan ülke olmayacaktır.

Balkanlar ve Avrupa için güvenlik üreten ülkelerden biri olacaktır.

Türkiye’nin jeopolitik gücü yalnız ordusunun büyüklüğüyle veya ekonomisinin kapasitesiyle ölçülmemelidir.

Bir ülkenin komşularıyla ne kadar güçlü güvenlik ağı kurabildiği de stratejik kapasitesinin göstergesidir.

Türkler ve Bulgarlar İçin Ortak Huzur Alanı

Türkiye–Bulgaristan ilişkileri açısından bu sürecin toplumsal bir boyutu bulunduğunu da unutmamak gerekir.

İki ülke arasında milyonlarca insanı ilgilendiren tarihî, kültürel, ekonomik ve ailevi bağlar bulunmaktadır.

Türkiye’de Bulgaristan kökenli büyük bir nüfus yaşarken Bulgaristan’da önemli bir Türk toplumu bulunmaktadır.

Bu nedenle iki ülke arasındaki huzur ve güvenlik yalnız devlet kurumlarının konusu değildir.

Sınırın iki tarafındaki insanların günlük hayatını doğrudan ilgilendirir.

Suç örgütlerinin zayıfladığı, uyuşturucu trafiğinin azaldığı, sınırların güvenli olduğu ve insanların daha rahat seyahat ettiği bir Türkiye–Bulgaristan hattı her iki toplumun da kazancıdır.

Güvenlik İşbirliği Bir Tercih Değil, Coğrafyanın Emridir

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin Sofya’da ifade ettiği gibi iki ülke arasındaki güvenlik işbirliği artık yalnızca bir tercih olarak görülemez.

Çünkü coğrafya bizi birbirimize bağlamaktadır.

Türkiye güvende değilse Bulgaristan tamamen güvende olamaz.

Bulgaristan güvende değilse Türkiye’nin Avrupa’ya açılan hattı risk altındadır.

Balkanlar güvende değilse Avrupa’nın güvenliği eksik kalır.

Bu nedenle yeni dönemin stratejik formülü şöyle kurulmalıdır:

Ortak sınır → ortak istihbarat.
Ortak tehdit → ortak operasyon.
Ortak suç → ortak hukuk mücadelesi.
Ortak gelecek → ortak güvenlik mimarisi.

Sofya’da imzalanan mutabakat bir başlangıçtır.

Asıl mesele bundan sonra ne yapılacağıdır.

Eğer Türkiye ile Bulgaristan bu iradeyi kalıcı kurumlara, kesintisiz istihbarat paylaşımına, ortak operasyonlara, akademik çalışmalara ve güçlü bir sınır güvenliği mimarisine dönüştürebilirse Balkanlarda yeni bir model ortaya çıkabilir.

O modelin adı şudur:

Suçlular için daralan coğrafya, vatandaşlar için genişleyen güvenlik alanı.

Ve kanaatimce Türkiye–Bulgaristan ilişkilerinin önümüzdeki yıllardaki en önemli stratejik başlıklarından biri tam olarak bu olacaktır.

Rafet ULUTÜRK