Rafet ULUTÜRK

Sofya’dan Gelen Mesaj: Devlet Yeniden Yapılanıyor

Bulgaristan Başbakanı’nın son açıklamaları, ilk bakışta günlük siyasi gelişmelere ilişkin değerlendirmeler gibi görünse de, aslında ülkenin önümüzdeki yıllardaki yönünü belirleyecek çok önemli mesajlar içermektedir. Yargı reformundan ulusal güvenliğe, Türkiye ile stratejik ortaklıktan enerji koridorlarına kadar uzanan bu açıklamalar, Bulgaristan’ın sadece kendi iç meseleleriyle değil, Balkanlar’ın ve Avrupa’nın geleceğiyle ilgili yeni bir pozisyon almaya hazırlandığını göstermektedir.

Bugün Bulgaristan’ın önünde tarihi bir fırsat bulunmaktadır. Bu fırsat yalnızca ekonomik kalkınma veya siyasi istikrar değildir. Asıl fırsat, Balkanlar’ın merkezi ve yön verici ülkesi olabilme potansiyelidir.

Yargı Reformu: Devletin Güvenilirliği Buradan Başlar

Başbakanın en dikkat çekici vurgularından biri Yargı Sistemi Yasası’nda yapılması planlanan değişikliklerdir.

Yeni Yüksek Yargı Konseyi üyelerinin seçimi ve ardından yeni Başsavcı’nın belirlenmesi süreci, Bulgaristan’ın hukuk devleti olup olmayacağını belirleyecek temel sınavlardan biridir.

Bir ülkede yatırımcı güveni, ekonomik büyüme ve toplumsal huzur ancak adalet mekanizmasına duyulan güvenle mümkündür.

Yargının siyasetten uzak, şeffaf ve liyakat esaslı çalışması sadece mahkemelerin değil, devletin tamamının itibarını yükseltir.

Avrupa Birliği yıllardır Bulgaristan’dan hukukun üstünlüğü konusunda daha güçlü adımlar beklemektedir. Bu nedenle yapılacak reformlar sadece Sofya’yı değil, Brüksel’i de yakından ilgilendirmektedir.

Devlet Kurumları Güçlü Olmalı

İçişleri Bakanlığı Genel Sekreteri’nin görevden ayrılma talebi üzerine yapılan açıklama da dikkat çekicidir.

Başbakan, ayrılığın kişisel nedenlerden kaynaklandığını özellikle vurgulamıştır.

Bu açıklama aslında devlet kurumlarının siyasi tartışmalardan uzak tutulması gerektiği anlayışının bir yansımasıdır.

Modern devletlerde kişiler değişebilir ancak kurumların gücü devam etmek zorundadır.

Bulgaristan’ın önündeki en büyük görevlerden biri, kişilere bağlı değil kurallara bağlı bir yönetim anlayışını kalıcı hale getirmektir.

Ulusal Güvenlik ve Dış Etki Tartışmaları

Oleg Nevzorov olayı ve Ukrayna tarafından baskı yapıldığı iddialarının araştırılması da önemli bir gelişmedir.

Burada asıl mesele bir kişi değildir.

Asıl mesele Bulgaristan’ın kararlarını kimin verdiğidir.

Egemen devlet olmanın temel şartı, kararların Sofya’da alınmasıdır.

Ne Moskova’nın ne Washington’un ne Brüksel’in ne de başka bir başkentin etkisi altında kalmadan ulusal çıkarların korunması gerekir.

Başbakanın konunun araştırılacağını açıklaması, devlet mekanizmasının şeffaflık konusunda daha dikkatli davranmak istediğini göstermektedir.

NATO Üyesi Ama Kendi Kararlarını Verebilen Bir Bulgaristan

Amerikan tanker uçaklarının Sofya Havalimanı’ndan taşınması konusundaki açıklama da dikkat çekicidir.

Başbakan burada önemli bir denge kurmaya çalışmaktadır.

Bir tarafta NATO üyeliği ve Batı ittifakı bulunmaktadır.

Diğer tarafta ise Bulgaristan’ın kendi ulusal çıkarları ve sivil altyapısının korunması gerekliliği vardır.

Avrupa’daki birçok ülkede bu tür askeri unsurların sivil değil askeri üslerde bulunması tesadüf değildir.

Bu yaklaşım, Bulgaristan’ın ittifaklarına sadık kalırken kendi devlet aklını da korumaya çalıştığını göstermektedir.

Türkiye-Bulgaristan İlişkileri Yeni Bir Döneme Giriyor

Başbakanın Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı ile yaptığı görüşmeye ilişkin açıklamaları ise belki de en stratejik başlığı oluşturmaktadır.

Çünkü artık Türkiye-Bulgaristan ilişkileri yalnızca sınır komşuluğu veya ticaret ilişkileri değildir.

Bugün iki ülke;

• Avrupa’nın enerji güvenliğinde,
• Karadeniz’in istikrarında,
• Ulaştırma koridorlarında,
• Dijital dönüşüm projelerinde,
• Orta Koridor’un geliştirilmesinde,
• Balkanlar’ın geleceğinde

ortak çıkarlar paylaşmaktadır.

Enerji konusunda özellikle doğal gaz ve elektrik iletim hatları yeni dönemin temel gündem maddeleri olacaktır.

Türkiye’nin enerji merkezi olma hedefi ile Bulgaristan’ın Avrupa’ya açılan kapı konumu birleştiğinde ortaya çok güçlü bir stratejik ortaklık çıkmaktadır.

BOTAŞ Anlaşmasının Ötesinde

Son dönemde sıkça tartışılan BOTAŞ anlaşması da aslında daha büyük bir tablonun parçasıdır.

Enerji artık sadece ekonomik bir konu değildir.

Enerji aynı zamanda diplomasi, güvenlik ve jeopolitik güç demektir.

Türkiye’nin sahip olduğu altyapı kapasitesi ile Bulgaristan’ın Avrupa Birliği içindeki konumu birleştiğinde, iki ülke Orta ve Doğu Avrupa’nın enerji arz güvenliğinde belirleyici aktörler haline gelebilir.

Bu nedenle bugün yapılan görüşmeler yalnızca gaz alım satım anlaşmaları olarak değerlendirilmemelidir.

Bunlar aynı zamanda geleceğin Avrupa enerji haritasının şekillenmesine yönelik görüşmelerdir.

Bulgaristan Balkanların Merkezi Olabilir Mi?

Asıl büyük soru budur.

Bulgaristan tarih boyunca Balkanlar’ın kavşak noktası olmuştur.

Karadeniz’e açılan kapıdır.

Avrupa ile Asya arasındaki geçiş koridorudur.

Türkiye, Romanya, Sırbistan, Kuzey Makedonya ve Yunanistan arasında doğal bir merkez konumundadır.

Ancak coğrafi avantaj tek başına yeterli değildir.

Güçlü kurumlar, adalet sistemi, ekonomik kalkınma ve toplumsal birlik gereklidir.

Eğer Bulgaristan;

• Hukuk reformlarını başarırsa,
• Yolsuzlukla mücadelede kararlı olursa,
• Tüm vatandaşlarına eşit yaklaşırsa,
• Türkiye ve komşularıyla yapıcı ilişkiler geliştirirse,

sadece Balkanlar’ın değil Avrupa’nın yükselen merkezlerinden biri haline gelebilir.

Tarihi Fırsat Kapıda

Başbakanın açıklamaları göstermektedir ki Bulgaristan sadece günlük siyasi meselelerle uğraşmıyor.

Ülke aynı zamanda yeni bir devlet modeli ve yeni bir bölgesel rol arayışı içerisindedir.

Yargı reformu, ulusal güvenlik, enerji diplomasisi ve Türkiye ile stratejik iş birliği aynı büyük resmin parçalarıdır.

Önümüzdeki yıllar Bulgaristan için belirleyici olacaktır.

Doğru adımlar atılırsa Sofya yalnızca bir Balkan başkenti olmayacak, Balkanlar’ın yön veren merkezlerinden biri haline gelecektir.

Bugün atılan adımların değeri belki hemen anlaşılmayacaktır. Ancak tarih geriye dönüp baktığında, Bulgaristan’ın yeni yükseliş hikâyesinin başlangıcını tam da bu dönemde arayacaktır.