Dr. Nedim BİRİNCİ

Tarih bazen bir gecede değişir. Ama aslında o değişimin altyapısı yıllar boyunca sessizce hazırlanır. 15 Temmuz 2016’da böyle bir kırılma noktasıdır. O gece yaşananları sadece “bir darbe girişimi” olarak okumak, Türkiye’nin son on yıldaki dönüşümünü anlamaya yetmez. Çünkü 15 Temmuz, Türkiye’nin devlet refleksini yeniden inşa ettiği dönemin başlangıcıdır.

Asıl soru şudur:

Neden Türkiye tam bağımsız hareket etmeye başladığı dönemde böylesine büyük bir saldırıyla karşı karşıya kaldı?

Çünkü mesele hükümet meselesi değildi. Mesele, Türkiye’nin yeniden bölgesel güç olma iradesiydi.

100 Yıllık Parantezin Kapanışı

Osmanlı sonrası kurulan yeni dünya düzeninde Türkiye’ye belirli bir rol biçildi: Sınırlarını koruyan ama sınırlarının ötesine karışmayan, enerjisini iç tartışmalarla tüketen, Batı güvenlik sisteminin ileri karakolu olarak kalan bir ülke modeli…

Uzun yıllar Türkiye’nin dış politika sınırları başkaları tarafından çizildi.

Ancak özellikle son yıllarda Türkiye bu çerçevenin dışına çıkmaya başladı.

Savunma sanayisinde yerlileşme, enerji bağımsızlığı arayışı, Karadeniz ve Doğu Akdeniz hamleleri, Afrika açılımı, Türk dünyasıyla yeniden yakınlaşma, bölgesel askeri operasyonlar…

Bütün bunlar Türkiye’nin klasik “savunma devleti” kimliğinden çıkıp “oyun kurucu devlet” kimliğine yöneldiğini gösterdi.

İşte 15 Temmuz tam da bu geçiş döneminin merkezinde yaşandı.

O Gece Millet Ne Yaptı?

15 Temmuz’da halk yalnızca tankları durdurmadı. Aslında Türkiye’de devletin psikolojik çöküşünü engelledi.

Çünkü darbeler yalnızca yönetimleri değiştirmez; milletlerin özgüvenini kırar, gelecek iddiasını yok eder, devleti içeriden teslim alır.

Ancak bu kez beklenmeyen bir şey oldu.

Millet ilk kez devleti dışarıdan izleyen değil, devletin sahibi olduğunu gösteren bir refleks ortaya koydu.

Bu durum yalnızca Türkiye için değil, dünya açısından da dikkat çekiciydi. Çünkü modern çağda ilk kez büyük bir toplum, organize askeri kalkışmaya karşı doğrudan sivil direniş gösterdi.

Bu yüzden 15 Temmuz yalnızca askeri değil, jeopolitik sonuçları olan bir kırılmadır.

Türkiye Neden Hedefteydi?

Bir ülke büyümeye başladığında önce ekonomisi değil, stratejik iradesi hedef alınır.

Türkiye son yıllarda üç alanda bağımsızlaşmaya yöneldi:

Askeri bağımsızlık

Enerji bağımsızlığı

Bölgesel diplomatik bağımsızlık

Bu üç alan, küresel güç dengelerinde en hassas konulardır.

Bugün Türkiye kendi SİHA’larını üretiyor, kendi savunma konseptini geliştiriyor, Karabağ’da Azerbaycan denklemine doğrudan etki ediyor, Libya’da deniz yetki alanlarını koruyor, Suriye sınırında kendi güvenlik kuşağını oluşturuyor, Afrika’da diplomatik ağ kuruyor.

Bu artık eski Türkiye değildir.

Yeni Mücadele Alanı: Zihinler

Fakat önümüzdeki dönem askeri darbeler dönemi olmayabilir. Yeni mücadele alanı toplumların zihni olacak.

Ekonomik baskılar, algı operasyonları, sosyal medya manipülasyonları, kimlik çatışmaları, kültürel kutuplaşmalar…

Yeni nesil savaşlar artık tankla değil, toplumların iç direncini çökertme yöntemiyle yürütülüyor.

Bu nedenle Türkiye’nin önündeki en büyük mesele yalnızca silah üretmek değildir. Yeni bir devlet aklı üretmektir.

Bilim üreten, teknoloji geliştiren, gençlerini dünyaya hazırlayan, kültürel özgüven oluşturan, ekonomik bağımsızlığını güçlendiren bir sistem kurmak zorundadır.

Çünkü büyük devletler yalnızca savaş kazanarak değil, gelecek tasarlayarak yükselir.

Türk Dünyası ve Yeni Jeopolitik Hat

Önümüzdeki yüzyılın en önemli gelişmelerinden biri de Türk dünyasının yeniden birbirine yaklaşması olabilir.

Orta Asya’dan Kafkasya’ya, Anadolu’dan Balkanlar’a kadar uzanan geniş hatta yeni ekonomik ve kültürel bağlar oluşuyor.

Enerji yolları, lojistik koridorlar, savunma iş birlikleri, ortak teknoloji yatırımları…

Bütün bunlar Türkiye’nin yalnızca bölgesel değil, Avrasya merkezli yeni bir stratejik eksen kurmaya çalıştığını gösteriyor.

Bu nedenle Türkiye’nin yükselişi sadece Ankara’nın değil, geniş bir coğrafyanın yeniden şekillenmesi anlamına geliyor.

Asıl Güç: İç Birlik

Ama tarihin değişmeyen bir kuralı vardır:

İçeride güçlü olmayan hiçbir devlet dışarıda büyük güç olamaz.

Ekonomik adaletini sağlayamayan, liyakat sistemini kuramayan, eğitimi güçlendiremeyen, hukuka güven oluşturamayan ülkeler uzun vadeli yükselişi sürdüremez.

15 Temmuz’un gerçek anlamı burada saklıdır.

O gece millet devleti kurtardı. Şimdi ise devletin, milletin geleceğini güçlendirme zamanı vardır.

Çünkü yeni çağda ayakta kalacak ülkeler yalnızca güçlü ordular kuranlar değil; güçlü toplumlar inşa edenler olacaktır.