Rafet ULUTÜRK

Bazı milletler yalnızca toprak üzerinde yaşamaz; zamanın içinde de yaşar.
Bazı devletler yalnızca kurumlarla ayakta kalmaz; hafızayla, ülküyle, sabırla ve gerektiğinde kendini yeniden kurma kudretiyle varlığını sürdürür. Bizim hikâyemiz de böyledir.
Bu hikâye, sadece bir hanedanın, bir hükümdarın ya da bir dönemin hikâyesi değildir. Bu, çağlar boyunca elden ele taşınan bir meşalenin hikâyesidir.

Bizler o meşaleyi Mete Han’la yakanlarız. Alparslan’la ufka sürenleri,
Osman Bey’le devlet kıvılcımını tutuşturanlarız. Rumeli’ye geçilirken elde taşınan meşalede biz vardık. Fatih yeni bir çağı açarken, onun elindeki iradede, vizyonda, kararlılıkta yine biz vardık. Çünkü bizim varlığımız kişilerle sınırlı değildir; biz, bir sürekliliğin, bir medeniyet iddiasının ve bir tarih şuuru taşıyan aklın temsilcileriyiz.

Tarih boyunca büyük devletler yalnızca dışarıdan saldırılarla zayıflamaz; içeriden yorulur, kendi ağırlığı altında hantallaşır, çağın ihtiyaçlarına cevap vermekte gecikir. Osmanlı da son dönemlerinde böyle bir kırılmanın içine girdi. Işığı sönmeye yüz tuttuğunda, köhneleşen yapıyı ayakta tutmak, hiç olmazsa özü koruyacak bir zaman kazanmak için devreye girdik. Çünkü bizim için mesele yalnızca bir hanedanı sürdürmek değil, Anadolu’daki ana damarı, yani bu milletin varlık merkezini korumaktı.

93 Harbi’nden sonra artık hakikat daha çıplak görünür olmuştu: Osmanlı eski kudretini kaybediyor, tarihî yürüyüşünün son virajına giriyordu. İşte tam o noktada önceliğimiz berraklaştı: Anadolu korunmalıydı. Çünkü Anadolu, sıradan bir coğrafya değildir; yalnızca bir vatan parçası da değildir. O, dünyanın merkezi sayılabilecek kadar büyük bir tarihî ve jeopolitik mirastır. Onu kaybetmek, yalnızca toprak kaybetmek değil, hafızayı, yönü ve iddiayı kaybetmek olurdu.

Bazen ayakta kalmak için geri çekiliyor gibi görünmek gerekir. Bazen sırrı korumak için zamana oynamak gerekir. Çünkü tarihte görünürde kaybedilmiş gibi duran nice hamle, gerçekte daha büyük bir muhafaza stratejisinin parçasıdır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı’yla aynı yol üzerinde devam etmenin imkânsızlaştığı görüldüğünde, yeni bir yürüyüşün kapısı aralandı. İşte bu noktada Anadolu’nun bağrından yeni bir diriliş hattı kuruldu. Mustafa Kemal, bu milletin yeniden toparlanma iradesinin sembol ismine dönüştü; Anadolu’ya geçti, direnişi örgütledi, dağılmış görünen millete yeniden istikamet verdi.

Anadolu kurtarıldı. Ancak mesele yalnızca kara parçasını elde tutmak değildi; bu medeniyetin mührü olan İstanbul’u da sonsuza kadar bu milletin elinde tutmak gerekiyordu. O günün ağır şartlarında kimi tavizler verilmiş, kimi alanlardan vazgeçilmiş gibi görünülmüş olabilir. Musul ve Kerkük bunun en acı başlıklarındandır. Fakat bazen bir milletin bütünü için, onun hiç olmazsa nefes alabileceği bir çekirdek vatanı muhafaza etmek gerekir. Bizim itirazsız gibi görünen suskunluğumuzun ardında teslimiyet değil, geleceğe yatırım yapan bir bekleyiş vardı.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında dünya yeni Bir kutuplaşmaya sürüklendi. Komünizm korkusu, blok siyaseti ve küresel baskılar arasında içe kapanmak zorunda kaldık. Çok bedel ödedik. Kendi coğrafyamızda oyunlar kuruldu, darbeler oldu, fay hatları kaşındı, kimlikler çatıştırıldı, zihinler parçalandı. Fakat bütün bunların ortasında biz, günü kurtarmaktan ziyade insan yetiştirmeyi seçtik. Çünkü devletler önce kadroyla, milletler önce şahsiyetle ayakta kalır.

Evet, binlerce gencimizi koruyamadık. Nice bedeller ödedik. Nice iyi evlat bu toprakların kargaşasında heba oldu. Ancak bizim işimiz, enkazın başında ağıt yakmak değil; o enkazın içinden yeniden insan çıkarmaktı. İnançlı, şuurlu, tarihini bilen, coğrafyasını tanıyan, sadece bugünü değil yarını da omuzlayacak insanlar yetiştirmekti. Çünkü biz biliyorduk ki insan çözülürse devlet çözülür; insan toparlanırsa tarih yeniden yazılır.

Kıbrıs bu yürüyüşte bir dönüm noktası oldu. Ardından Azerbaycan, Bosna, Çeçenistan… Her biri bize şunu yeniden hatırlattı: Biz yalnızca bugünkü sınırların içine sıkışmış bir millet değiliz. Bizim tarihî etki alanımız Adriyatik’ten Çin Seddi’ne, Kızıldeniz’den Sibirya’ya uzanan büyük bir hafızanın adıdır. Bu, hamasi bir ezber değil; kültürel, tarihî ve vicdanî bir sorumluluk haritasıdır. Nerede bir akraba topluluk, nerede bir hatıra, nerede bir medeniyet izi varsa, orada bizim ruhumuzun yankısı vardır.

Bugün yeniden önemli bir eşikteyiz. Dünya yeni bir kırılma çağından geçiyor. Güç dengeleri değişiyor, eski merkezler sarsılıyor, yeni ittifaklar kuruluyor. Siyasi bağımsızlık kadar teknolojik bağımsızlığın, askerî kudret kadar zihnî hazırlığın, ekonomik büyüklük kadar medeniyet tasavvurunun belirleyici olacağı bir döneme giriyoruz. İşte tam da bu nedenle geçmişin meşalesini sadece romantik bir hatıra olarak değil, geleceğin sorumluluğu olarak görmek zorundayız.

Bizim önümüzde iki seçenek var: Ya geçmişi yalnızca nostaljik bir övgü malzemesine dönüştürür, büyük cümlelerle küçük hesapların içinde oyalanırız; ya da tarihten aldığımız ruhu bugünün kurumlarına, eğitimine, teknolojisine, dış politikasına, kültürüne ve insan kalitesine dönüştürürüz. Gerçek diriliş sloganla değil; akılla, disiplinle, sabırla ve kadroyla olur.

Artık şunu açıkça görmek gerekiyor: Bu millet kendisini yeniden büyük bir yürüyüşün eşiğinde hissediyor. Bu his bir kibir değil, uzun bir tarih deneyiminin içinden süzülen bir bilinçtir. Yorgun olabiliriz ama tükenmiş değiliz. Yaralı olabiliriz ama yönümüzü kaybetmiş değiliz. Gecikmiş olabiliriz ama oyundan düşmüş değiliz. Çünkü bu millet, ne zaman küllerine mahkûm edildi sanılsa, o küllerin altından yeni bir irade çıkarmayı başarmıştır.

Şimdi yeniden söz alma zamanıdır. Ama bu söz, bağırarak değil inşa ederek söylenecektir. Bu söz, hamasetle değil hazırlıkla ağırlık kazanacaktır. Bu söz, başkalarına benzemeye çalışarak değil, kendi tarihî karakterimizi yeniden üreterek anlam bulacaktır. Meşale hâlâ elimizdedir. Mesele, onu sadece taşımak değil; onun ışığında yeni bir çağ tasavvuru kurabilmektir.

Çünkü biz, sadece dünün mirasçıları değiliz.
Aynı zamanda yarının kurucuları olmak zorundayız.