Birinci Dünya Savaşı’nın en acı ve uzun süre yeterince anlatılmayan hikâyelerinden biri, Azerbaycanlı sinemacıların hazırladığı “Nargin: Sona Kadar Sirli” belgeseliyle yeniden gündeme geliyor. Hazar Denizi’ndeki Nargin Adası’nda esir tutulan Osmanlı askerlerinin yaşadığı dramı konu alan yapım, Türkiye genelinde izleyiciyle buluşmaya hazırlanıyor.

Belgesel, özellikle Sarıkamış Cephesi başta olmak üzere Kafkas Cephesi’nde Ruslara esir düşen ve Bakü açıklarındaki Nargin Adası’na gönderilen Osmanlı askerlerinin yaşadığı ağır şartları ele alıyor. Açlık, susuzluk, salgın hastalıklar ve zorlu ada koşulları, esirlerin hayatta kalma mücadelesinin temel unsurları olarak öne çıkıyor.

Nargin’de Esirlerin Dramı

Bugünkü adıyla Büyük Zire olan Nargin Adası, Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı askerleri ve sivillerin tutulduğu önemli esir kamplarından biri haline geldi. Kaynaklarda adanın kurak yapısı, tatlı su kaynaklarının yetersizliği ve salgın hastalıklar nedeniyle son derece ağır yaşam koşullarına sahip olduğu aktarılıyor.

Belgesel, yalnızca esirlerin yaşadığı acıları değil, aynı zamanda Bakü halkının bu dram karşısındaki tutumunu da merkeze alıyor.

Azerbaycan Halkının İnsanlık Mücadelesi

Yapımın dikkat çektiği en önemli konulardan biri, Azerbaycan Türklerinin Nargin Adası’ndaki Osmanlı esirlerine yönelik yardımları.

Dönemin zorlu siyasi ve askeri şartlarına rağmen Bakü halkının esirlere yiyecek, su, giyecek ve ilaç ulaştırmak için çaba gösterdiği aktarılıyor. Bazı esirlerin ise yerel halkın ve yardımseverlerin desteğiyle adadan kaçmayı başardığı belirtiliyor.

Bu yönüyle “Nargin: Sona Kadar Sirli”, yalnızca savaş döneminin bir esaret hikâyesini değil, Türkiye ve Azerbaycan halkları arasındaki tarihî dayanışmanın önemli örneklerinden birini de beyaz perdeye taşıyor.

Türkiye Turnesi Başlıyor

Belgesel, 2026 yılında Türkiye’de gerçekleştirilen Azerbaycan Sinema Günleri kapsamında ilk kez Türk izleyicisiyle buluştu. Gösterimin gördüğü ilginin ardından yapımın Türkiye’nin farklı şehirlerinde yeniden izleyici karşısına çıkarılması planlanıyor.

Azerbaycan’ın Türkiye Büyükelçiliği bünyesindeki Kültür Merkezi tarafından yürütülecek proje kapsamında belgeselin Türkiye genelinde gösterilmesi hedefleniyor. Ayrıca yapımın Türkçe altyazılı versiyonunun hazırlanmasıyla belgeselin daha geniş bir izleyici kitlesine ulaştırılması amaçlanıyor.

Tarihten Bugüne Uzanan Bir Hafıza

Nargin Adası’nda yaşananlar, Birinci Dünya Savaşı’nın yalnızca cephelerde yaşanan çatışmalardan ibaret olmadığını gösteren önemli tarihî örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Binlerce Osmanlı askerinin esaret altında verdiği yaşam mücadelesi ile Azerbaycan halkının gösterdiği dayanışmayı aynı hikâyede buluşturan belgesel, iki toplum arasındaki tarihî bağların savaş ve esaret koşullarında dahi nasıl korunduğunu anlatıyor.

“Nargin: Sona Kadar Sirli”, geçmişte yaşanan bu acıların gelecek kuşaklara aktarılması açısından da önemli bir kültürel çalışma niteliği taşıyor. Belgeselin Türkiye turnesiyle birlikte Nargin Adası’nın hafızalarda yeniden yer edinmesi ve Türk-Azerbaycan tarihindeki ortak hatıraların daha geniş kitlelere ulaştırılması bekleniyor.

Kaynak: TRT Avaz