Bulgaristan, astronomi ve uzay araştırmalarında önemli bir adım attı. Ülkenin ilk profesyonel radyo teleskobu LOFAR-BG’nin iki anten alanı ve gerekli altyapısının kurulumu tamamlandı. Rodop Dağları’ndaki Rozhen Ulusal Astronomi Gözlemevi yakınında kurulan tesis, Avrupa çapındaki uluslararası LOFAR radyo teleskobu ağına katılacak.

Bulgaristan Bilimler Akademisi bünyesindeki Astronomi Enstitüsü ile Ulusal Astronomi Gözlemevi, Hollandalı AstroTec Holding B.V. ve Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü ASTRON iş birliğiyle hayata geçirilen proje, ülkenin bilimsel araştırma kapasitesini geliştirmeyi amaçlıyor.

Güneydoğu Avrupa’nın ilk LOFAR istasyonu

LOFAR-BG, uluslararası LOFAR ağının Güneydoğu Avrupa’daki ilk istasyonu olacak. Aynı zamanda ağın en güneyinde ve en doğusunda yer alan istasyon olarak dikkat çekiyor.

Tesisin konumu, teleskop ağındaki en uzun temel çizgilerden birinin oluşturulmasına imkân sağlayacak. Yaklaşık 2 bin 500 kilometreye ulaşması beklenen bu mesafe, radyoastronomi gözlemlerinde açısal çözünürlüğün artırılmasına ve daha ayrıntılı görüntüler elde edilmesine katkıda bulunacak.

Yıldızlardan pulsarlara uzanan araştırmalar

Optik teleskoplardan farklı olarak radyo teleskopları, gök cisimlerinden gelen radyo dalgalarını algılayarak evreni inceliyor. LOFAR-BG de düşük frekanslı radyo sinyallerini kaydederek bilim insanlarına yeni araştırma olanakları sunacak.

İstasyonun Güneş etkinliğinin, yıldızların radyo emisyonlarının, pulsarların ve Dünya atmosferinin üst katmanlarındaki değişimlerin incelenmesinde kullanılması planlanıyor. Ayrıca istasyon aracılığıyla uydu ve uçak hareketlerinin izlenmesi de mümkün olabilecek.

Teleskopun ürettiği büyük miktardaki verinin depolanması ve işlenmesi, astronomların yanı sıra mühendisler ve bilgisayar uzmanları için de yeni çalışma alanları oluşturacak.

Bilimsel çalışmaların 2027’de başlaması bekleniyor

Kurulum çalışmalarının tamamlanmasının ardından istasyonun sertifikasyon ve son test süreçleri devam ediyor. LOFAR-BG’nin bilimsel faaliyetlerine 2027 yılının başında başlaması öngörülüyor.

Proje, Bulgaristan Eğitim ve Bilim Bakanlığının koordinasyonundaki 2020-2027 Ulusal Bilimsel Altyapı Yol Haritası kapsamında finanse ediliyor. Bulgaristan Bilimler Akademisi koordinasyonundaki ulusal konsorsiyumda Sofya Teknik Üniversitesi, Sofya Üniversitesi ve Şumen Üniversitesi de yer alıyor.

Yeni istasyonun faaliyete geçmesiyle Bulgaristan, Avrupa’nın ortak radyoastronomi altyapısına daha güçlü biçimde katılacak ve genç araştırmacılara astronomi ile ileri teknolojiler alanında yeni fırsatlar sunacak.

Kaynak: bnrnews.bg