Emeklilik Reformları ve Mali İstikrar

Çalışma ve Sosyal Politika Bakanı Borislav Gutsanov’un bTV’ye yaptığı açıklamaya göre, emeklilik reformuna ilişkin hazırlanan yol haritasında, emeklilik yaşının yükseltilmeyeceği ve köklü bir değişiklik yapılmayacağı vurgulanmaktadır. Bakan, bakanlığının emeklilik reformu projesinin hazır olduğunu, ancak detaylı parametrelerin projenin Meclis Sosyal Politika Komisyonu’na sunulmasıyla netleşeceğini belirtti.

Gelecekteki değişikliklerin temel odak noktalarının, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve mesleğe göre asgari sosyal güvenlik eşiklerinin reformu olacağı ifade edildi. Gutsanov ayrıca, 6,4 milyon Bulgaristan vatandaşından 800.000’inin Bölgesel Uzman Hekim Komisyonları (TELK) kararına sahip olmasının mümkün olmadığını belirterek bu kararlarda ciddi bir reform yapılması gerektiğini öne sürdü. Bakan, Parlamento’ya sunulan Bulgaristan’ın 2026 yılı ilk Avro bütçesini yorumlarken ise, “Devlet, mali açıdan istikrarlıdır, bu dengeli, daha sosyal bir bütçedir” sözlerini kullandı.

Avro’ya Geçiş Süreci ve Emeklilerin Tepkileri

Emekliler, bu ay Leva cinsinden son emekli maaşlarını alırken, Avro’ya geçişi endişe ile sabır ve bilgelik arasında değişen duygularla karşılıyorlar. Leva, pek çok yaşlı için sadece bir para birimi olmanın ötesinde, ömürlerinin bir parçası ve geçmiş anıların (ilk maaş, zihinden hesap yapılan alışverişler) bir unsurudur.

5 Aralık’ta Şumen’deki banka şubeleri ve bankamatiklerde aylıklarını çekmeye gelen emekliler, radyoya konuşurken karışık duygular paylaştılar. Bazıları Avro’nun tedavüle girmesinin sonuçlarıyla ilgili kaygı ve memnuniyetsizlik duyduklarını dile getirirken, bazıları ise para birimi değişikliğinin iyiye doğru olacağı yönünde görüş belirtti.

Emeklilerin Temel Endişeleri ve Görüş Farklılıkları:

• Mali Kayıp ve Fiyat Artışları: Memnuniyetsizlik belirten bir kişi, 750 leva aldığını, Avro cinsinden ne kadar olacağını bilmediğini ve fiyatların çok pahalı olduğunu ifade etti; eskiden 5 leva ile çanta dolarken şimdi 100 leva harcanmasına rağmen içinde yiyecek bir şey olmadığını söyledi. Başka bir emekli, “Zarar göreceğimiz ortada. Geçiş zor olacak” diyerek bu reformun yoksul ve sıradan vatandaşlar için değil, iktidarın üst düzeyleri için yapıldığını öne sürdü.
• Dolandırılma Korkusu: Yalnız yaşayan yaşlı bir kadın, bazen durumu doğru değerlendiremediği için dolandırılmaktan korktuğunu belirtti.
• Ödeme Alışkanlıkları: Uzmanlar ilk dönemde kartla ödeme yapılmasını önerse de, çoğu emekli nakitle ödeme yapmaya alışkın. Evine aylığı gelen engelli bir emekli ise kart kullanmadığını ve paralarını saydıklarını, ancak Avro’ya geçince paralarının daha az olacağını düşündüğünü ifade etti.
• Paranın Üstü Sorunu: Alışveriş yaparken paranın üstünün verilmesi konusunda da farklı görüşler ortaya çıktı. Bazıları satıcının dürüstlüğüne bağlı olduğunu belirtirken, bir adam ise satıcıların Avro’dan cent olarak üst verirken 1-2 stotinka eksik verebileceğini ve “Damlaya damlaya göl olur” diyerek buradan kazanç sağlayacaklarını öne sürdü. Bir anlaşmazlıkta ise Avro’nun 1,90 Leva yaptığı yönünde düzeltme yapıldı.
• İyimserlik: Bazı emekliler ise iyimserdi. Bir kişi “Avro iyidir. Artık yalan dolan olmayacak” dedi. Avro’dan yana olan bir kadın ise, bunca şeyin üstesinden gelindikten sonra bunun da atlatılacağını ve hazır olduğunu belirterek, kafasında hesapların daha net olması için kartı olmasına rağmen nakit ödemeyi tercih ettiğini söyledi. Bu kadın, büyük emekli maaşı aldığını ve şikayet hakkı olmadığını belirterek, alım gücünün azalacağını hissettiğini ancak geçişin etkisini dar gelirlilerin daha çok hissedeceğini düşündüğünü paylaştı.
• Leva Taraftarlığı: Bir beyefendi ise Bulgar Levasından yana olduğunu belirterek, Fransa ve İtalya gibi Avrupa’daki borca batan devletleri örnek gösterip, Avro’nun değer kaybettiği görüşünü ifade etti.

Bultürk Haber Merkezi