Kırcaali’de mutlaka görülmesi gereken en ilgi çekici ve heyecan verici yerlerden biri de “Slavey Zlatev” Astronomi Gözlemevi ve Planetaryumudur. Bu bilim yuvası, 28 Eylül 1966 tarihinde İl Halk Konseyi kararıyla kurulmuş; 1978 yılında ise Kırcaali’nin en yeşil ve güzel parklarından biri olan “Prostor” Parkı içinde yeni binasına taşınmıştır.
2024’te Açılan Planetaryum
2024 yılında gözlemevi, Bulgaristan’ın üçüncü en büyük planetaryumunu bünyesine katmıştır. 7 metre çapındaki dev kubbesiyle planetaryum, ziyaretçilere etkileyici bir görsel-işitsel uzay yolculuğu sunar. Gök cisimlerinin hareketleri, evrenin yapısı ve astronominin temel kavramları, özel gösterimlerle izleyicilere aktarılır.

Vişegrad Kalesi
Vishegrad ( Bulgarca : Вишеград ), Bulgaristan’ın güneyindeki Rodop Dağları’nda, Arda nehri vadisindeki bir burun üzerinde yükselen bir ortaçağ kalesidir. Yaklaşık bir kilometre güneyde, başka bir tepede eski bir Trak kalesinin kalıntıları bulunmaktadır. Adı Yüksek Şehir anlamına gelir. Vişegrad Kalesi, her ne kadar bugüne sadece gövdesinden bir parça bırakmış olsa da, zamanın ve manzaranın sesiyle hâlâ konuşmaya devam eden kadim bir gözcüdür.
Yolunuzu düşürün, çünkü burası hem ruhunuza hem objektifinize iyi gelecek.
At Nalı” bölgesinde Arda Nehri ve Borovitsa
Rodop Dağları’nın güneydoğu kısmında Kırcaali Barajı yer almaktadır. Burada Arda Nehri’nin en güzel yer “At Nalı” olarak bilinen meşhur bir kıvrım vardır ki bu, Arda ve Borovitsa nehirlerinin üzerindeki birçok kıvrımdan sadece biridir. Eşsiz güzellikte bir yerdir; mutlaka ziyaret edilip manzaranın ve sessizliğin tadı çıkarılmalıdır.
“At Nalı” bölgesinde Arda Nehri ve Borovitsa Nehri birleşerek tek bir akarsu hâlini alır.

“Beyaz Huşlar” Doğa Koruma Alanı – Ardino
“Beyaz Huşlar”, Rodoplar’da yer alan bir doğa koruma alanıdır. Rezerv alanı, Kırcaali şehrine 30 kilometre, Ardino kasabasına ise 6 kilometre uzaklıktadır. Bölgedeki turizmin en yoğun geliştiği yerlerden biridir. “Beyaz Huşlar” doğa koruma alanı içerisinde yaklaşık 250 yatak kapasiteli bir dinlenme tesisi inşa edilmiştir.
Bu koruma alanı, Rodoplar’da doğal olarak yetişen tek beyaz huş ormanını korumak amacıyla oluşturulmuştur. Beyaz huş ormanları Bulgaristan için nadir olup, bu türle kaplı alanların çoğu yapay olarak ağaçlandırılmıştır. Rezervin toplam yüzölçümü yaklaşık 3680 dekardır.

• Su Aynası – Kırcaali – Водно огледало – Кърджали
  “Su Aynası” (kanal), Kırcaali’de Arda Nehri üzerinde yer alan modern bir hidro-teknik yapıdır. Kırcaali Barajı’nın setinden başlayarak Veselçane Mahallesi’ne giden köprüye kadar uzanır.
  Bu yapı, şehrin sembollerinden biri olup turistler için de ilgi çekici bir cazibe merkezidir.
• Marf Şelalesi – Cebel – Водопад Марф – Джебел
  Marf Şelalesi, Cebel ilçesine bağlı Ridino köyü yakınlarında yer almaktadır. Şelaleye ulaşmak için köyden yaya olarak, içinden dere geçen vadinin kenarından yürüyerek gidilir.
  Yürüyüş yaklaşık bir saat kadar sürmektedir, ancak bu zahmete tam anlamıyla değmektedir. Doğal güzelliği ile karşılaşan herkes, bu etkileyici doğa harikasının görülmeye değer olduğunu rahatlıkla fark eder.
• Asma Köprü – SUSUZLUK – Въжен мост – Сухово
  Kırcaali Barajı üzerindeki asma köprü, Sukhovo köyü ile Dıjdovnitsa köyünü birbirine bağlamaktadır. Yenilenmiş olan bu köprü, balıkçılar, bisikletçiler ve doğa yürüyüşçüleri için cazip bir noktadır. Köprüye giden patika Dıjdovnitsa köyünden başlar ve yürüyerek yaklaşık bir saat sürer. Bu süre boyunca muhteşem manzaraların tadını çıkarırsınız. Yol üzerinde ayrıca bir Trak kaya kutsal alanı da bulunmaktadır. Köprüye ulaştıktan sonra yürüyüşünüze yakındaki kayalıklara doğru devam edebilirsiniz; buradan manzara gerçekten eşsizdir. Patika, ileride Borovitsa köyü yakınlarındaki ünlü Arda Nehri menderesine kadar devam eder.

Чуковски водопад – Çukovski Şelalesi

Momçilgrad kasabasına 6 km mesafedeki Çukovo köyünde, bu çok güzel ve son derece kolay ulaşılabilir şelale yer almaktadır. Eğer Momçilgrad’dan geliyorsanız, köye girdikten yaklaşık bir dakika sonra sağ tarafta küçük bir tabela göreceksiniz; bu tabela sizi şelaleye giden patikanın başlangıcına yönlendirecektir.
Aracınızı bıraktıktan sonra sağda küçük bir köprü göreceksiniz. Gezi burada başlar. Köprüden geçtikten sonra sola dönün; kısa bir yürüyüşten sonra şelalenin kaya kanyonunun üzerindeki ikinci köprüye varırsınız. Araçtan şelaleye olan mesafe beş dakikadan azdır. Cesur ziyaretçiler için doğrudan suya inen bir merdiven de yerleştirilmiştir.

Пещерна чешма -Летовник – Mağara Çeşmesi – Letovnik

Yöre halkı, bu ilginç çeşmeyi, küçük bir mağaranın tam girişine, sağ tarafına inşa etmeyi tercih etmiş. Bu sıradışı konumuyla dikkat çeker. Çeşmenin yalnızca birkaç metre yakınında, Letovnik köyünün adını taşıyan bir şelale yer almaktadır. Bu şelale, aynı zamanda “Letovnik Şelalesi” olarak da bilinir.
Şelale, Momçilgrad bölgesindeki Svoboda köyünün eteklerinde, asfalt yolun hemen 60 metre altında bulunur. Bu yol, yine yörede ünlü olan şifalı su kaynağı Dambala’ya giden güzergâh üzerindedir. Bölge, doğayla iç içe huzurlu bir durak arayanlar için oldukça etkileyicidir.
Туристически маршрут “Райски изглед”
“Cennet Manzarası” Doğa Yürüyüşü Rotası

“Cennet Manzarası” adlı doğa yürüyüşü rotası, Kırcaali Barajı yakınlarında, “Utroba Mağarası”na (Rahim Mağarası) çok yakın bir konumda yer alır. Bu rota, Kırcaali Barajı’nın ve Arda Nehri’nin kıvrımlarına, çevredeki sarp zirvelere ve Doğu Rodoplar’ın vahşi doğasına bakan manzarasıyla son derece etkileyici ve çekicidir. Görece yeni sayılan bu rota, yakınlardaki “Borovitsa” otelinin ekibi tarafından düzenlenmiştir. Başlangıç noktası, Pădartsı köyünden az ilerideki bir virajdadır; yön bulmak için yerleştirilen yön tabelası referans alınabilir (41°40’45.2″N 25°15’09.0″E). “Cennet Manzarası”na ulaşılan ahşap banklara varmak için görülebilir patika üzerinden 30 dakikalık dik bir tırmanış ve ardından neredeyse bir o kadar da hafif eğimli bir iniş gereklidir. Hedefe ulaşmak için ortalama 1 saatlik bir yürüyüş yeterlidir.
Yol boyunca patika kenarında birkaç adet kaya-kült kompleksi de görebilirsiniz. Manzaranın keyfini çıkardıktan sonra yürüyüşe devam etmek isterseniz, “Utroba Mağarası”na ulaşmak mümkündür. Sarı renkli işaretlemeler sizi yönlendirir; patikanın büyük kısmı düzdür ve yaklaşık 1 saatlik keyifli bir yürüyüşle mağaraya varılır.

Скални ниши – с.Подкова – Kaya Nişleri – Podkova Köyü
Podkova köyü yakınlarındaki taş kompleks, bir zamanlar mahalle olan ancak şimdi Birimirka Mahallesi olarak adlandırılan bölgenin güneybatısında, Borets Mahallesi yakınlarında yer almaktadır. Buradan, oval bir kaya kemeri şeklinde uzanan, tuhaf ve dikkat çekici biçimlerde oyulmuş büyük bir monolit kayaya doğru manzaraya ulaşılır.
Bölgeyi tanıyanlar burayı bir Trak kutsal alanı ve kült merkezi olarak tanımlar. Uzaktan bakıldığında, kayaya oyulmuş oval hatlara sahip nişler net şekilde görülebilir.
Birimirka Mahallesi’nden kuş uçuşu yaklaşık 160 metre uzaklıktadır.

Вятърният камък – Воденичарско
Rüzgâr Taşı – Vodenicharsko

Rüzgâr Taşı, insan eliyle oyularak oluşturulmuş, kaya mezarı niteliğinde bir yapıdır. Zamanla aldığı kemer biçimli özgün şekli, onu kaya penceresi gibi göstermektedir. Bu doğal-anıtsal oluşum, yakınlardaki Asar Dere yönünde, kalenin yaklaşık 200 metre doğusunda yer alır. Yerel halk, bu noktanın şifa verici gücüne inanmaktadır ve özellikle sağlık dilemek için sıkça ziyaret eder. Geleneksel olarak insanlar, bu kemerli açıklıktan üç kez geçer ve ardından çevredeki çalı ya da ağaç dallarına bir bez parçası veya kıyafetinden bir parça bağlar. Burası, özellikle 6 Mayıs’ta (Hıdırellez/Gergyovden) en çok ziyaret edilen kutsal yerlerden biridir.
Розариум- гр. Кърджали -Gül Bahçesi (Rozaryum)– Kırcaali
Kırcaali şehrindeki Rozaryum, Gorubso Parkı içerisinde yer almaktadır. 20. yüzyılın 1950’li yıllarının sonunda inşa edilmiş ve 2003 yılında bir sivil inisiyatif ve gönüllü çalışmalarla yenilenmiştir. 60 taş sütun, “Öpücük Anıtı”nı çevreler. Bu anıtın üzerine, Robert Burns’ün “Çiçek Açmış Çavdar Tarlasında” adlı şiirinden bir bölüm yazılmıştır:
“Biri birini çiçek açmış çavdarlar arasında öperse eğer
Ve biri birini yalnız bir kez öperse,
Herkes bilebilir mi acaba
Birinin birini ne zaman öptüğünü?..”

Боен самолет “Миг 21” – гр. Кърджали
Savaş Uçağı “Mig 21” – Kırcaali Şehri
“Mig 21” savaş uçağı, 2013 yılında Bulgaristan Savunma Bakanlığı tarafından Kırcaali şehrine bağışlanmıştır. Uçak, “Prostor” Parkında, “Arena Arda” Stadyumu yanında özel olarak inşa edilen bir platform üzerine yerleştirilmiştir.
Bu uçak, Kırcaali’de park alanında sergilenen ikinci askerî araç olma özelliğini taşımaktadır. 1982 yılına ait olan Mig 21 savaş uçağı, 7 ton ağırlığındadır ve geçmişte Bulgar Ordusu envanterinde aktif olarak görev yapmıştır.
Река Крумовица – Krumovitsa Nehri

Arda Nehri’nin, Vırbitsa Nehri’nden sonra gelen en büyük ikinci koludur. Kaynağını, Avren köyünün yaklaşık 5 km güneyinde yer alan Măglenik sırtından alır (bu bölgede “Avren Nehri” olarak adlandırılır). Krumovgrad kasabasından geçer ve adını da buradan alır. Nehrin toplam uzunluğu 59 km’dir. Krumovitsa Nehri, Potochnitsa köyünden biraz sonra, Oreshari adlı koruma altındaki kayalık bölgenin eteklerinde Arda Nehri’ne dökülür. Burada nehir yatağının genişliği 300 metreye kadar ulaşır ve verimli, geniş bir vadi oluşturur. Nehrin su toplama havzası 671 km²’dir. Aylara göre su debisi büyük değişkenlik gösterir – Şubat-Mart aylarında çok yüksekken, Temmuz-Ağustos aylarında (bazı göletler hariç) neredeyse tamamen kurur. Gorna Kula köyü ile Dushan Dere’nin birleştiği yer arasında kalan orta akışı, “Krumovitsa” olarak adlandırılan önemli bir ornitolojik (kuş gözlem) alanın parçasıdır. Nehir boyunca, bölgenin çok eski çağlardan beri yerleşim gördüğünü kanıtlayan, farklı oyma izlerine sahip birçok kaya kompleksi yer almaktadır. Bu tür oluşumlara Krilatitsa, Fotinovo, Gorna Kula, Potochnitsa, Krumovgrad gibi köylerin yakınlarında rastlanır. Nehrin sularında sazan, alabalık, mırmır, kefal gibi balık türleri yaşar. Kumluklar ve sakin koylar, balık tutmak ve dinlenmek isteyenler için keyifli mekânlardır.

Тракийски мегалити – Друмче – Trak Megalitleri – Drumçe
Drumçe köyü yakınlarında, köyün yaklaşık 1 km güneybatısında, aralarında yaklaşık 200 metre mesafe bulunan iki adet kaya kompleksi yer almaktadır. Bu kayalıkların içine oyulmuş yaklaşık 60 adet niş bulunmaktadır; bazıları ise tamamlanmamıştır.
Bu alanlara ulaşmak için, köy mezarlığının solundan geçen patikayı takip etmek gerekir. Bu nişlerin, Obiçnik köyü yakınındaki bir başka kompleksle görsel bağlantısı vardır. Bu diğer kaya, hayvan figürünü andıran şekliyle dikkat çeker ve yerel halk tarafından “Yumruk Kaya” ya da “Aslan” olarak adlandırılır. Bu Trak kompleksine herhangi bir işaretli rota veya araç yolu bulunmamaktadır. Bölgeye ulaşımı yalnızca yerel halkın bildiği patikalar sağlamaktadır.
Пещера “Утроба” – Татул – “Utroba” (Rahim) Mağarası – Tatul

Aracımızı Tatul köyündeki otoparka bırakıyoruz ve kutsal alana giden yola doğru yürümeye başlıyoruz. Patikanın başladığı geniş açıklığın sol tarafında bir kuyu ve hemen altında bankların bulunduğu büyük bir ağaç vardır. Tam kuyunun yanında, mağaraya giden patika başlar. Mağara yalnızca yüz metre kadar uzaklıktadır. Ancak bölge yılanlarla doludur; güneşli olduğu için sadece birkaç dakika içinde birkaç yılan gördük.
Mağaradan karşı yamacında yer alan kutsal alan net şekilde görülebilir. Bu mağara, rahim şeklinde olup, içinde üç adet sığ vulva benzeri oyuk bulunduğundan dolayı dikkat çekicidir. Geçmişte mağarada çok sayıda yarasa yaşarken, bugün turistlerin gelişi ve içeride ateş yakılması nedeniyle yarasalar bölgeyi terk etmiştir.
Kırcaali bölgesinde bir başka “Utroba Mağarası” daha bulunmaktadır. Bu mağara, Nenkovo köyünün yukarısındaki yüksek kayalıkta, Kırcaali Barajı yakınlarındadır.

Звезделски водопад – Zvezdelski Şelalesi

Bu şelale, yaklaşık 15 metre yüksekliğinde dik bir kayadan oluşmaktadır. Ancak sıcak yaz aylarında tamamen kurur. Şelale, terk edilmiş Zvezdel madeninin bulunduğu bölgede yer alır. Bu doğal güzellik, Asara adlı büyüleyici kaleyle birlikte yapılacak bir gezi için uygun bir durak olarak öne çıkar. Asara, bölgenin en etkileyici kalıntılarından biridir ve şelale ile birleştirilerek ziyaret edilebilir.

• “Borovitsa” Barajı – Язовир “Боровица”

Baraj, uzunluğu 41,5 km olan Arda Nehri’nin sol kolu olan Borovitsa Nehri üzerinde yer almaktadır. Kırcaali şehri ve bölgedeki diğer birçok yerleşim yerinin içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir. Barajın gövdesi toprak dolgu (zemin dolgu) tipindedir ve bu türde Bulgaristan’daki en büyük baraj gövdelerinden biri olarak kabul edilir. Barajda dikkat çekici bir taşma sistemi vardır: fazla su, büyük bir huni şeklindeki taşma kanalından bir tünelle nehre yönlendirilir. Baraj alanı çitlerle çevrilidir ve yüzme ile balık tutmak yasaktır. Bölge olağanüstü güzelliktedir. Baraj gövdesinin üzerinden, Bezvodno köyüne giden yol geçmektedir; aynı zamanda bu yol, Çilyaka Tepesi’ne çıkan yürüyüş rotasının bir parçasıdır.
Borovitsa Nehri boyunca birçok ilginç ve nadir kuş türü gözlemlenebilir: ötleğenler, ardıç kuşları, beyaz balıkçıl, kırmızı balıkçıl, parıltılı ibis, göçmen doğan, büyük orman kartalı, balık kartalı, yılan kartalı ve küçük akbaba gibi türler burada yaşamaktadır.

“Apakaya” Kaya Kutsal Alanı – Скално светилище “Апъкая”– Врело
Apakaya Kaya Kutsal Alanı, düzleştirilmiş bir kaya platformu üzerinde yer almaktadır. Platformun doğu ucundaki belirgin bir kayanın üzerinde birkaç oyuk (çukur) fark edilmektedir. Çevrede küçük seramik parçalarına rastlanmaktadır. Burasının, daha büyük bir kült alanının parçası olduğu düşünülmektedir.
Kutsal alanın hemen yakınında, güney ve kuzeydoğu yönünde yaklaşık 150–200 metre çapında bir alanda; yol kenarına çok yakın konumlanmış çiftli bir şarap işleme çukuru (şarapana), başka şarapanalar, kaya nişleri, eski taş ocağı (kromel üretimi için), heroon (kahraman mezarı) ve bir yerleşim yerine ait kalıntılar bulunmaktadır.
Конака на Али бей – Нановица – Ali Bey’in Konağı – Nanovitsa

Ali Bey’in “Konak” olarak bilinen eski evi, köyün tam merkezinde yer almaktadır. 1851 yılında Ali Bey tarafından inşa edilmiştir ve yerel halk arasında onun adıyla anılmaktadır.
Odalarında orijinal ahşap oymalar bulunur; ayrıca birçok köşe taşı üzerinde süslemeler mevcuttur. Konak, 18. yüzyıl sonu – 19. yüzyıl Osmanlı mimarisinin tipik özelliklerini yansıtır ve aslen bir idari konak (resmî konut) olarak yapılmıştır. Konağın 150 yılı aşkın süredir ayakta kalan cephe rölyefleri, Osmanlı Türklerinin 19. yüzyılda Bulgar topraklarında uyguladıkları geleneksel konut mimarisi ile el sanatları arasındaki yapısal ilişkiyi göstermektedir.
Bugün ise yapı özel mülkiyettedir, boş ve harabe hâldedir. Ahır ve samanlık olarak kullanılmakta olup, son derece kötü durumdadır.

Пещера “Гоук Ин” – “Gök İn” Mağarası

Doğu Rodoplar’da yer alan sıra dışı bir doğa oluşumu: “Gök İn” Mağarası (Türkçesiyle “Gökyüzü Mağarası”). Bu mağara, şu ana kadar keşfedilmiş tek mağaradır ki, tavanında oyulmuş nişler bulunmaktadır. Bu yönüyle oldukça benzersiz bir fenomendir.
“Gök İn”, Dişlik Dere Nehri yatağında, Krumovgrad’a giden yolun alt kısmında ve Oreshari bölgesindeki Kaya Kemeri (Doğal Taş Arkı) yakınlarında yer almaktadır.

Крепостта Устра – Джебел – Ustra Kalesi – Cebel

Ustra Kalesi, Ustren köyü yakınlarında yer almakta olup, Rodop Dağları’nın en yüksek konumlandırılmış kalelerinden biridir. Kale, deniz seviyesinden 1114 metre yükseklikteki bir zirve üzerine inşa edilmiştir.
Sur duvarının uzunluğu 113 metre, kalenin kapladığı toplam alan ise 1286 metrekaredir. Kuzey ve kuzeybatıdan dik kayalıklarla çevrilidir. Bazı bölümlerinde sur duvarı günümüze kadar 8 metreye kadar korunarak ulaşmıştır. Kale, kırma taşlardan inşa edilmiştir. Günümüze üç kule ulaşabilmiştir; bunlardan biri yarım daire şeklinde, diğer ikisi dikdörtgen planlıdır. Kuleler üç katlıdır ve içinde taş merdivenlerle birbirine bağlanmıştır. Kalenin girişi doğu yönündedir. Güney ve güneydoğu kesimlerinde, yine üç katlı sekiz yapı inşa edilmiştir.
Kale, 1971–1973 yılları arasında arkeolojik olarak incelenmiştir. Buluntular, kalenin 10. yüzyılda inşa edildiğini göstermektedir. Kale, yakınından geçen önemli bir ticaret yolunu korumak amacıyla yapılmıştır.

Türk Halkına Hakaret Eden Saat Kulesi – Часовникова кула

Arda Nehri kıyısındaki Kırcaali’nin en yaygın sembollerinden biri, şarkı söyleyen saat kulesidir. Halk arasında “Kırcaali’nin Big Ben’i” olarak anılan bu kule, sıkça reklamlarda, turistik broşürlerde, televizyon haberlerinde ve filmlerde kullanılmaktadır. Londra, Filibe, Samokov veya Etropole’deki saat kuleleri kadar asırlık bir geçmişe sahip olmasa da, onu farklı kılan özelliği şarkı çalmasıdır. Saat kulesi 1931 yılında inşa edilmiştir ve şehir merkezinde. O günden bu yana, her tam saatte (06:00 – 22:00 arasında) toplam 17 farklı Bulgar marşları. 1978 Rus -Türk harbinde söylenen şarkılar. HER SAAT TÜRK HALKINA HAKARET ETMEKTEDİR. BU GÜNE KADAR BİR YÖNETİCİ TÜRKLERDEN RAHATSIZ OLAN OLMADI.

“Soğuk Mağara” – “Хладилната пещера”

“Soğuk Mağara”, Gaydartsi yaban hayatı koruma alanına ait av evinin bulunduğu bölgede, Rusaltsko mevkiinde yer almaktadır. Girişi, Malka Arda (Davıdkovska) Nehri’nin sağ kıyısında, bu nehrin Arda Nehri’ne döküldüğü noktadan hemen önce bulunur. Mağaranın yanından Lyubino köyüne giden yol geçmektedir.
Mağara, tek galerili ve kemer şeklinde bir yapıya sahiptir; uzunluğu yaklaşık 5–6 metredir. Yıl boyunca yüksek nem oranına sahiptir ve içindeki sıcaklık mevsimden bağımsız olarak sabit şekilde -3°C’dir. Bu düşük sıcaklık, mağaradaki ince çatlaklar ve yakınındaki su kaynakları nedeniyle oluşmaktadır. Mağaranın girişi bilgilendirici bir tabela ile işaretlenmiştir ve giriş kısmına bir demir ızgara yerleştirilmiştir. 1978 yılında koruma altına alınmış ve resmî olarak korunması gereken doğal alan ilan edilmiştir.
Връх Чиляка – Çilyaka Zirvesi

Çilyaka Zirvesi, Karakulas sırtının en yüksek noktasıdır ve deniz seviyesinden yüksekliği 1459 metredir. Yürüyüş rotası Bezvodno köyünden başlar ve mavi işaretlemeler takip edilerek zirveye ulaşılır.
Yol boyunca ormanlar ve çıplak kayalıkların sıralandığı, olağanüstü güzellikte bir manzara eşlik eder. Bölge, yüksek kayalıklar ve Trak döneminden kalma anıtlarla doludur.
Zirveye yaklaşırken karşılaşılan manzara büyüleyicidir – Kırcaali ve Borovitsa baraj gölleri ile Arda Nehri’nin varlığı, yürüyüşçülerde unutulmaz bir izlenim bırakır.

Трапецовидни ниши до махала Хайранлар – Ненково

Hayranlar Mahallesi (Nenkovo) Üzerindeki Yamuk Şeklindeki Kaya Nişleri
Hayranlar Mahallesi’nin güneydoğusunda, bugün “kaya kompleksi” olarak tanımlanabilecek geniş bir kayalık alan yer almaktadır. Bu kayalardan bazılarında çok iyi korunmuş yamuk biçimli Trak nişleri görülmektedir. Diğer bazı kayalarda ise, biraz hayal gücüyle fark edilebilecek şekilde erozyona uğramış niş izleri mevcuttur.
Kayalara ulaşım bilgisi: Aracınızı Nenkovo köyünün güneyinden geçen asfalt yol üzerindeki terk edilmiş su kulelerinin yanında durdurabilirsiniz. Oradan, küçük bir köprü üzerinden geçen patika, Doyrantsi ve Hayranlar yönüne doğru başlar. Borovitsa Nehri geçildikten sonra, Hayranlar Mahallesi’ne giden yol sağa sapar.

Duşan Dere Şelalesi – Canka Köyü
Водопада на река Душан дере – Джанка
Kırcaali bölgesindeki koruma altına alınmış şelaleler arasında en yüksek olanı, Canka köyü sınırlarında yer alır. “Şelale” olarak bilinir ve Duşan Dere Nehri’nin dökülmesiyle oluşur. Bu nehir, Studen Kladenets – Krumovgrad yolu üzerinde bulunan Potochnitsa ve Canka köyleri arasında, Krumovitsa Nehri’ne katılır.
Şelale, nehir sularının aşındırdığı 12 metrelik düzgün kaya duvarları arasından dökülür. Altında oluşan doğal havuzun derinliği yaklaşık 5 metredir. Yukarı doğru nehir, güzel bir kanyon (defile) boyunca akarken, iki yanında ilginç kaya mantarları (mantar biçimli oluşumlar), mağaralar ve oyuklar (nişler) yer alır. Canka köyü yakınındaki bu şelale, doğal anıt (doğal koruma alanı) ilan edilmiştir ve hem doğal güzelliği hem de jeolojik zenginlikleriyle dikkat çekmektedir.
“Yumruk Kaya” Koruma Alanı – Защитена местност “Юмрук скала”

2000 yılında koruma altına alınan “Yumruk Kaya” koruma alanı, Kırcaali ili, Kaloyantsi köyünün güneybatısında, Perperişka Nehri’nin ağzına yakın bir konumda yer alır ve 346 hektarlık bir alanı kapsar. Bölge, Studen Kladenets Barajı’nın sol kıyısında, yüksek rakımlı bir kaya silsilesi boyunca uzanır.
Bu ulaşılması zor kayalıklar, birçok nadir ve koruma altındaki kuş türünün yaşam ve yuvalama alanıdır. Bu türler arasında şunlar yer alır:
• Kızıl akbaba
• Mısır akbabası
• Kara leylek
• Beyaz kuyruklu şahin
• Kara çaylak
• Kaya sıvacısı
• Kızıl boğazlı ötleğen ve daha pek çok kuş türü.
Vejetasyon, meşe ormanları, çalılar, çobanpüskülü, boylu gürgen ve kuraklığa dayanıklı çayır türlerinden oluşur. Alan içerisinde yarasaların yaşadığı birkaç mağara da bulunmaktadır. Bulgaristan’daki tüm mağara faunası, Biyolojik Çeşitliliği Koruma Yasası kapsamında yasal koruma altındadır.
Kaya sırtından, Studen Kladenets Baraj Gölü’ne doğru muhteşem bir manzara izlenebilir.
Bölge, Korunan Alanlar Yasası’nın belirlediği kurallar çerçevesinde doğa yürüyüşü ve turizm için elverişli bir yerdir.

Ştonyata Şelalesi – Водопад Щолнята

“Ştonyata” Şelalesi, Zvezdel maden ocağı ve Zvezdel Şelalesi yakınlarında yer almaktadır. Eğer Momçilgrad yönünden geliyorsanız, madeni geçtikten kısa bir süre sonra yolun sağ tarafında bir genişleme alanı bulunmaktadır. Bu alana aracınızı park edebilirsiniz.
Patika, yolun karşı tarafından başlamaktadır. Şelale, yola oldukça yakın bir konumda yer alır ve yaya olarak 10 dakikadan kısa sürede ulaşılabilir.
Orta Çağ Köprüsü – Nenkovo – Средновековен мост – Ненково
Bu köprü, Rodop Dağları’nda, Kırcaali’nin kuzeybatısında yer alan Nenkovo köyü yakınlarında inşa edilmiştir. Arda Nehri’nin önemli kollarından biri olan Borovitsa Nehri’nin üzerinden geçmektedir. Yapı, Orta Çağ dönemine tarihlendirilmiştir. Köprü, asimetrik yapısıyla dikkat çeker ve farklı boyutlarda beş kemerden oluşur. Yaklaşık 58 metre uzunluğundaki etkileyici boyutlarıyla öne çıkar. Borovitsa Nehri’nin coşkulu suları nedeniyle köprünün bir kısmı zarar görmüş ve bir ucu yeniden inşa edilmiştir. Ancak daha sonra tekrar hasar almış ve günümüzde kullanılamaz durumda olsa da, hâlâ önemli bir mimari değere sahiptir.

• Sarı Kaya Kaya Oluşumu – Скален феномен Саръкая

Sarı Kaya adlı kaya oluşumu, tabanında bir mağara bulunan 60 metrelik etkileyici bir kayadır. Bu mağaranın doğal mı yoksa insan eliyle mi oluştuğu konusunda tartışmalar devam etmektedir. Kaya, 60 metre yüksekliğindedir ve Doğu ile Batı Rodoplar arasındaki en bakir bölgede yer almaktadır. En yakın ulaşılabilir noktalardan bile yaklaşık 6 saatlik yürüyüş mesafesindedir ve bu yürüyüş çoğu zaman patikasız alanlardan geçer.
Başlangıç noktası: Bezvodno – Susuzluk köyüdür.

Fotoğraf: VisitKardzhali