Sinan AKBAŞ

Rusya–NATO Rekabetinin Gölgesinde Yeni Nesil Savaşlar, Karadeniz’in Geleceği, Bulgaristan’ın Güvenlik Sınavı ve Türkiye’nin Stratejik Sorumluluğu

16 Ekim 2026

Bir devletin sınırlarını işgal etmeden de güvenliğini sarsabilirsiniz. Haberleşmesini keser, enerji hatlarını hedef alır, ekonomisini zayıflatır, toplumunu kutuplaştırır ve kurumlarına duyulan güveni aşındırırsınız. Günümüzün savaşları artık yalnızca cephelerde değil; teknoloji merkezlerinde, veri ağlarında, enerji koridorlarında ve toplumların zihinlerinde yürütülmektedir.

BİR GECEDE YANAN ANTENLER, YILLARCA SÜREBİLECEK STRATEJİK SORULAR

Bulgaristan’ın başkenti Sofya yakınlarında bulunan Starlink uydu haberleşme antenlerinin kundaklanması, ilk bakışta sınırlı bir sabotaj olayı olarak değerlendirilebilir.

Ancak meseleye yalnızca yanan antenler, zarar gören cihazlar veya saldırıyı gerçekleştiren kişiler açısından bakarsak çok daha büyük bir gerçeği gözden kaçırırız.
Çünkü dünya artık eski dünya değildir.

Bir zamanlar devletlerin gücü sahip oldukları topraklarla, asker sayılarıyla, savaş gemileriyle ve tanklarıyla ölçülürdü. Bugün bunların yanına çok daha önemli unsurlar eklenmiştir: Bilgiye hâkimiyet, haberleşme güvenliği, enerji bağımsızlığı, teknolojik kapasite, ekonomik dayanıklılık ve toplumsal bütünlük.

Artık bir ülkenin haberleşme altyapısını hedef almak, bazı koşullarda askerî bir birliğini hedef almak kadar ciddi sonuçlar doğurabilir.

Sofya yakınlarında meydana gelen olayda, kamuoyuna yansıyan bilgilere göre 17 Starlink anteninden 11’i kasıtlı olarak ateşe verilmiştir. İki kişinin gerçekleştirdiği belirtilen saldırı hakkında Bulgaristan güvenlik makamları soruşturma başlatmıştır.

Bu olayın arkasındaki nihai sorumlular ve muhtemel uluslararası bağlantılar henüz kesin olarak ortaya konmuş değildir. Dolayısıyla herhangi bir devleti veya istihbarat örgütünü delil olmadan suçlamak doğru olmaz.
Ancak olayın gerçekleştiği jeopolitik ortam son derece önemlidir.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın Avrupa güvenliğini yeniden şekillendirdiği, NATO’nun doğu kanadının güçlendirildiği, Karadeniz’de askerî dengelerin değiştiği bir dönemde Bulgaristan’daki kritik haberleşme altyapısının hedef alınması, üzerinde dikkatle düşünülmesi gereken bir gelişmedir.
Burada asıl soru şudur:

Sofya’da yalnızca 11 anten mi yakıldı, yoksa Balkanlar’ın yeni güvenlik düzenindeki kırılganlıkları mı ortaya çıktı?

Bu sorunun cevabını ararken günlük siyasi tartışmaların ötesine geçmek, tarihe, coğrafyaya, teknolojiye ve devletlerin uzun vadeli çıkarlarına birlikte bakmak zorundayız.

I. BALKANLARDA HİÇBİR STRATEJİK OLAY COĞRAFYADAN BAĞIMSIZ DEĞİLDİR

Tarihin değiştirmediği gerçek: Balkanlar büyük güçlerin kavşak noktasıdır
Balkanlar tarih boyunca yalnızca burada yaşayan milletlerin değil, büyük güçlerin de mücadele alanı olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu, Rus Çarlığı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve daha sonra Sovyetler Birliği, bu coğrafyanın siyasi geleceği üzerinde etkili olmaya çalışmıştır.
Çünkü Balkanlar sıradan bir yarımada değildir.

Avrupa ile Asya arasında geçiş alanıdır.
Karadeniz ile Akdeniz arasındaki stratejik bağlantıların çevresindedir.

Orta Avrupa’dan Anadolu’ya uzanan ticaret yollarının kavşağıdır.
Enerji, ulaştırma ve askerî hareketlilik açısından büyük önem taşımaktadır.

Bugün imparatorlukların yerini modern devletler, uluslararası ittifaklar ve ekonomik birlikler almıştır.

Ancak coğrafyanın stratejik önemi değişmemiştir.
Bulgaristan bu coğrafyanın en önemli ülkelerinden biridir.

Bir tarafta Türkiye, diğer tarafta Romanya, batıda Balkan devletleri, doğuda Karadeniz bulunmaktadır.
Bulgaristan aynı zamanda NATO ve Avrupa Birliği üyesidir.

Dolayısıyla Sofya’da yaşanan önemli bir güvenlik olayı yalnızca Bulgaristan’ın iç meselesi olarak değerlendirilemez.

Türkiye’nin güvenliği, Avrupa’nın ulaştırma hatları, Karadeniz’deki dengeler ve NATO’nun doğu kanadı açısından da önem taşıyabilir.

Ancak bu gerçek, Bulgaristan’ın kendi egemenliğinin ve karar alma bağımsızlığının ikinci plana atılması anlamına gelmemelidir.

Tam tersine, güçlü bir bölgesel güvenlik düzeni ancak egemenliği korunan, kurumları sağlam ve birbirine güvenen devletlerle kurulabilir.

Balkanlar’ın geleceği, bölge dışındaki güçlerin rekabetine teslim edilemeyecek kadar önemlidir.

II. YENİ NESİL SAVAŞLAR: CEPHE AÇMADAN DEVLETİ YIPRATMAK

Tankların yerini almayan, fakat tanklar kadar etkili olabilen yeni araçlar
Günümüzün en önemli güvenlik kavramlarından biri hibrit savaştır.

Hibrit savaş, askerî güç kullanımının yanında ekonomik baskı, siber saldırı, dezenformasyon, sabotaj ve siyasi etkileme yöntemlerinin birlikte kullanılabildiği bir mücadele biçimidir.

Bu yöntemlerin temel özelliği, saldırının kaynağının ve amacının her zaman açık olmamasıdır.
Bir ülkede enerji tesisi zarar görür.

Başka bir ülkede demiryolu hattı sabote edilir.
Bir haberleşme merkezi saldırıya uğrar.

Sosyal medya üzerinden kamuoyunda korku ve güvensizlik oluşturulur.
Ekonomik piyasalarda belirsizlik artar.

Bu olayların her biri kendi başına bağımsız bir suç veya teknik sorun olabilir. Fakat belirli bir merkezden yönlendirilen koordineli faaliyetler söz konusuysa daha geniş bir stratejik mücadelenin parçalarına dönüşebilir.

İşte modern güvenlik anlayışının en önemli zorluğu burada ortaya çıkmaktadır.
Devletler yalnızca saldırıya karşı korunmak zorunda değildir.

Aynı zamanda saldırının gerçek niteliğini, hedefini ve arkasındaki ilişkileri doğru tespit etmek zorundadır.
Çünkü yanlış teşhis, yanlış stratejik kararlar doğurabilir.

Bir saldırıyı küçümsemek kadar, delil olmadan uluslararası bir krize dönüştürmek de tehlikelidir.
Devlet aklı, tehlikeyi görürken soğukkanlılığını kaybetmemektir.

III. STARLINK NEDEN HEDEF HÂLİNE GELİYOR?

Haberleşme artık egemenliğin yeni cephesidir
Starlink sisteminin önemini anlamadan Sofya’daki saldırının stratejik boyutunu kavramak mümkün değildir.

Uydu tabanlı internet sistemleri, geleneksel iletişim altyapısının yetersiz kaldığı veya zarar gördüğü bölgelerde alternatif haberleşme imkânı sağlamaktadır.

Özellikle Ukrayna savaşı, uydu haberleşmesinin askerî ve sivil alanlarda ne kadar önemli olduğunu göstermiştir.

Ancak burada daha büyük bir dönüşüm yaşanmaktadır.
Eskiden devletler haberleşme altyapılarının büyük bölümünü kendi sınırları içerisinde kurar ve yönetirdi.

Bugün ise haberleşme sistemleri uluslararası uydu ağlarına, özel teknoloji şirketlerine, veri merkezlerine ve küresel dijital altyapılara dayanmaktadır.
Bu gelişme önemli imkânlar sağladığı kadar yeni bağımlılıklar da oluşturmaktadır.

Bir devletin kritik haberleşme altyapısının yabancı teknolojiye bağımlı olması, kriz zamanlarında stratejik sorunlar doğurabilir.
Bu nedenle günümüzün en önemli güvenlik sorularından biri şudur:

Kendi haberleşmesini sürdüremeyen bir devlet, kriz zamanında karar alma bağımsızlığını ne ölçüde koruyabilir?
Bu soru yalnızca Bulgaristan için geçerli değildir.
Türkiye için de geçerlidir.
Avrupa Birliği için de geçerlidir.

Türk dünyasının tamamı için de geçerlidir.
Buradan çıkarılması gereken sonuç yabancı teknolojiyi reddetmek değildir.

Asıl mesele, teknolojik bağımlılığı yönetebilmek, alternatif sistemler geliştirmek ve kritik hizmetlerin sürekliliğini güvence altına almaktır.

Çünkü teknolojik bağımsızlık, bütün teknolojileri tek başına üretmek anlamına gelmez.

Teknolojik bağımsızlık, ihtiyaç duyduğunuz anda hiçbir dış baskının devletinizin temel işleyişini durduramamasıdır.

IV. RUSYA–NATO REKABETİNDE BULGARİSTAN’IN KONUMU

Karadeniz’de değişen dengeler Balkanlar’ı nasıl etkiliyor?
Rusya açısından Karadeniz tarih boyunca stratejik önem taşımıştır.

Karadeniz’e erişim, deniz ticareti, askerî hareket kabiliyeti ve Akdeniz’e ulaşım Rus jeopolitiğinin önemli unsurları arasında yer almıştır.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bölgede önemli siyasi değişimler yaşanmıştır.

Bulgaristan ve Romanya NATO’ya katılmıştır.

Türkiye ise uzun yıllardır NATO’nun Karadeniz’e kıyısı bulunan önemli üyelerinden biridir.
Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, Karadeniz’in askerî ve siyasi önemini daha da artırmıştır.

Bugün Karadeniz’in batı ve güney kıyılarında NATO üyesi üç ülke bulunmaktadır:
Türkiye, Bulgaristan ve Romanya.

Bu ülkelerin güvenliği, bölgedeki askerî dengeler açısından önem taşımaktadır.
Ancak Karadeniz’i yalnızca Rusya ile NATO arasındaki mücadele alanı olarak görmek eksik olur.

Karadeniz aynı zamanda ticaret, enerji, ulaştırma, balıkçılık ve ekonomik kalkınma alanıdır.

Bu denizin sürekli askerî gerilim içerisinde bulunması, kıyı ülkelerinin tamamına zarar verebilir.

Türkiye açısından temel stratejik hedef, Karadeniz’de güvenliği korurken kontrolsüz askerî tırmanmayı önlemek olmalıdır.

Bulgaristan açısından ise NATO üyeliğinin sağladığı güvenlik imkânlarından yararlanırken kendi ekonomik ve toplumsal dayanıklılığını güçlendirmek önemlidir.

Sofya’daki sabotajın Rusya ile doğrudan bağlantılı olduğu kanıtlanmış değildir. Ancak Rusya–NATO rekabetinin yoğunlaştığı bir ortamda yaşanması, olayın uluslararası güvenlik açısından incelenmesini gerekli kılmaktadır.

Stratejik düşünce, ihtimalleri değerlendirmekle kesinleşmiş gerçekleri birbirine karıştırmamayı gerektirir.

V. BULGARİSTAN’IN EN BÜYÜK SINAVI: KRİTİK ALTYAPI GÜVENLİĞİ

Devlet yalnızca sınırlarını değil, sistemlerini de korumalıdır

Sofya yakınlarındaki saldırının Bulgaristan açısından en önemli sonucu, kritik altyapı güvenliğinin yeniden değerlendirilmesi gerekliliğidir.
Bir devletin güvenliği yalnızca ordusunun gücüne bağlı değildir.

Elektrik şebekeleri, su kaynakları, haberleşme merkezleri, limanlar, demiryolları, havaalanları ve veri merkezleri de millî güvenliğin parçalarıdır.

Bunlardan birinin uzun süre devre dışı kalması, toplumun günlük hayatını ve ekonomik faaliyetleri ciddi biçimde etkileyebilir.

Bu nedenle modern devletler kritik altyapılarını birbirinden bağımsız tesisler olarak değil, birbirine bağlı sistemler olarak değerlendirmelidir.

Örneğin elektrik kesintisi haberleşmeyi etkileyebilir.
Haberleşme kesintisi ulaştırma sistemlerini zorlaştırabilir.

Ulaştırmadaki aksama ekonomik üretimi ve tedarik zincirlerini etkileyebilir.

Böylece başlangıçta sınırlı görünen bir olay, daha geniş bir krize dönüşebilir.
Bu nedenle Bulgaristan’ın önceliği yalnızca saldırıyı gerçekleştiren kişileri yakalamak olmamalıdır.

Kritik tesislerin fiziksel güvenliği, alternatif haberleşme imkânları, siber koruma kapasitesi ve kriz yönetimi sistemleri birlikte güçlendirilmelidir.
Burada temel ilke şudur:

Güçlü devlet, yalnızca saldırıyı önleyen değil; saldırı gerçekleştiğinde de vatandaşlarına hizmet vermeye devam edebilen devlettir.

VI. TÜRKİYE’NİN GÜVENLİĞİ EDİRNE SINIRINDA BİTMEZ

Sofya’nın istikrarı Ankara’nın stratejik çıkarıdır
Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ilişkiyi yalnızca iki komşu devletin diplomatik ilişkisi olarak görmek büyük bir eksikliktir.

Bu iki ülke arasında tarihî, ekonomik, kültürel ve insani bağlar bulunmaktadır.
Türkiye’nin Avrupa’ya açılan önemli kara ulaşım hatları Bulgaristan üzerinden geçmektedir.

Kapıkule yalnızca bir sınır kapısı değildir.
Türkiye’nin Avrupa ekonomisiyle bağlantısının önemli merkezlerinden biridir.

Bu nedenle Bulgaristan’da meydana gelebilecek ciddi güvenlik sorunları Türkiye’nin ticaretini, lojistik faaliyetlerini ve bölgesel ilişkilerini de etkileyebilir.

Aynı şekilde Bulgaristan’ın istikrarı Türkiye açısından önemli bir kazanımdır.
Buradan çok açık bir stratejik sonuç çıkmaktadır:

Türkiye, Bulgaristan’ın zayıflığından değil, güçlü ve istikrarlı olmasından fayda görür.
Bu nedenle Ankara ile Sofya arasında güvenlik iş birliği daha kapsamlı bir anlayışla ele alınmalıdır.

Sınır güvenliği, istihbarat paylaşımı, siber güvenlik, kritik altyapıların korunması ve ulaştırma hatlarının sürekliliği ortak çalışma alanları olabilir.

Ancak bu iş birliği yalnızca güvenlik kurumları arasında yürütülmemelidir.

Üniversiteler, teknoloji merkezleri, ticaret kuruluşları ve sivil toplum da bu sürece katkı sağlamalıdır.

Çünkü modern güvenlik artık yalnızca askerî kurumların sorumluluğu değildir.

Ekonomik, teknolojik ve toplumsal boyutları bulunan çok yönlü bir devlet politikasıdır.

VII. TÜRKİYE BALKANLARDA SEYİRCİ DEĞİL, DENGE KURUCU OLMALIDIR

Gerçek stratejik liderlik, krizlerden faydalanmak değil, krizleri önlemektir
Türkiye’nin jeopolitik konumu kendisine önemli fırsatlar sunmaktadır.

Balkanlar, Karadeniz, Kafkasya, Orta Doğu ve Akdeniz arasında bulunan Türkiye, farklı güvenlik alanlarını birlikte değerlendirebilecek konumdadır.

Ancak bu avantajın gerçek bir stratejik güce dönüşebilmesi için uzun vadeli devlet politikalarına ihtiyaç vardır.
Türkiye yalnızca meydana gelen krizlere tepki veren bir ülke olmamalıdır.

Krizlerin büyümesini önleyebilecek diplomatik ve ekonomik mekanizmaların kurulmasına da öncülük etmelidir.

Balkanlar açısından bunun anlamı açıktır.
Türkiye, Bulgaristan ve Romanya arasındaki güvenlik iş birliği güçlendirilmelidir.

Bölgesel ulaştırma hatlarının korunmasına yönelik ortak çalışmalar geliştirilmelidir.

Karadeniz’de güvenlik ile ekonomik faaliyetlerin sürekliliği arasında dengeli bir yaklaşım benimsenmelidir.
Balkan ülkeleri arasındaki ekonomik bağımlılık, karşılıklı fayda sağlayan iş birliğine dönüştürülmelidir.

Türkiye’nin tarihî ve kültürel bağları, siyasi rekabet üretmek için değil, toplumlar arasında güven oluşturmak için kullanılmalıdır.

Çünkü kalıcı stratejik etki yalnızca askerî güçle sağlanamaz.
Ekonomik ortaklık, diplomatik güvenilirlik ve toplumsal ilişkiler de gereklidir.

Türkiye’nin Balkanlar’daki en büyük başarısı, kendisine bağımlı ülkeler oluşturmak değil; kendisiyle güven içerisinde iş birliği yapan güçlü komşulara sahip olmak olacaktır.

VIII. BULGARİSTAN TÜRKLERİ: GÜVENLİĞİN VE TOPLUMSAL BÜTÜNLÜĞÜN AYRILMAZ PARÇASI

Eşit vatandaşlık yalnızca demokrasi değil, millî güvenlik meselesidir
Bulgaristan’ın geleceği konuşulurken ülkede yaşayan Türk toplumunun konumu göz ardı edilemez.
Bulgaristan Türkleri bu ülkenin yabancısı değildir.

Bu ülkenin tarihinin, kültürünün, ekonomisinin ve toplumsal hayatının ayrılmaz bir parçasıdır.
Türklerin güvenliği Bulgarların güvenliğinden ayrı düşünülemez.

Bir enerji tesisi zarar gördüğünde elektrik kesintisi etnik kimlik seçmez.
Bir haberleşme merkezi saldırıya uğradığında iletişim sorunu yalnızca belirli bir toplumu etkilemez.

Bir ülkenin ekonomisi zarar gördüğünde bunun bedelini bütün vatandaşlar öder.
Bu nedenle Bulgaristan’ın güvenlik anlayışı bütün vatandaşlarını kapsamalıdır.

Türklerin, Bulgarların, Romanların ve diğer toplulukların eşit haklarla yaşadığı bir devlet yapısı, toplumsal dayanıklılığın temelidir.
Burada önemli bir stratejik gerçek bulunmaktadır.

Toplumun farklı kesimlerini dışlayan, ayrımcılığı normalleştiren veya vatandaşlar arasında güven kaybına neden olan politikalar, uzun vadede devletin gücünü zayıflatabilir.

Buna karşılık eşit vatandaşlık, hukukun üstünlüğü ve adil temsil, devlet ile toplum arasındaki bağı güçlendirir.

Biz BULTÜRK olarak yıllardır aynı gerçeği savunuyoruz:
Bulgaristan’da Türklerin güvenliği Bulgarların güvenliğidir. Bulgarların huzuru Türklerin huzurudur. Devletin geleceği bütün vatandaşlarının ortak geleceğidir.
Bu nedenle Bulgaristan’ın ihtiyacı etnik ayrışmayı derinleştiren siyasi anlayışlar değildir.

Ülkenin bütün vatandaşlarına eşit davranan, liyakati esas alan ve ortak kalkınmayı hedefleyen bir yönetim anlayışıdır.

Çünkü güvenlik yalnızca sınırları korumakla sağlanmaz.
Vatandaşların devlete güvenmesiyle de sağlanır.

IX. EN BÜYÜK GÜVENLİK AÇIĞI BAZEN TOPLUMUN KENDİ İÇİNDEDİR

Dış müdahaleye karşı en güçlü savunma toplumsal dayanışmadır

Bir ülkenin dış müdahalelere karşı dayanıklılığı yalnızca güvenlik kurumlarının kapasitesine bağlı değildir.
Toplumun birbirine duyduğu güven de önemlidir.

Siyasi kutuplaşmanın derinleştiği, kurumlara güvenin azaldığı ve vatandaşların ortak gelecek duygusunu kaybettiği ülkeler, dışarıdan gelen etkilere karşı daha kırılgan hâle gelebilir.

Bu nedenle Bulgaristan’ın güvenlik politikaları ile demokrasi politikaları birbirinden ayrı düşünülmemelidir.
Devletin güçlü olması, vatandaşların özgürlüklerinin azaltılması anlamına gelmez.

Tam tersine, hukuk devletinin güçlendirilmesi ve kurumların hesap verebilir olması güvenlik kapasitesine katkı sağlayabilir.

Sofya’daki saldırı gibi olaylar karşısında devletin görevi yalnızca failleri bulmak değildir.
Aynı zamanda toplumun güvenini korumaktır.

Soruşturmanın hukuka uygun yürütülmesi, doğrulanmamış bilgilerin yayılmasının önlenmesi ve kamuoyunun zamanında bilgilendirilmesi önemlidir.

Çünkü belirsizlik ortamı, dezenformasyon için elverişli bir alan oluşturabilir.
Burada çok önemli bir ilke vardır:

Bir devletin güvenliğini yalnızca dış düşmanlar zayıflatmaz. Adaletsizlik, kurumsal güvensizlik ve toplumsal ayrışma da devletin dayanıklılığını azaltabilir.

Bu nedenle güçlü Bulgaristan’ın yolu yalnızca daha fazla güvenlik tedbirinden değil, daha güçlü demokrasi ve eşit vatandaşlıktan da geçmektedir.

X. TÜRK DÜNYASI İÇİN BÜYÜK DERS: TEKNOLOJİ ÜRETMEYEN GELECEĞİNİ YÖNETEMEZ

Ortak tarih kadar ortak teknoloji de gereklidir

Sofya’daki saldırının ortaya çıkardığı en önemli stratejik sorulardan biri teknolojik bağımsızlıktır.
Bugün dünyanın geleceğini yalnızca doğal kaynaklara sahip olan ülkeler belirlememektedir.

Bilgi üreten, teknoloji geliştiren, veriyi koruyan ve haberleşme sistemlerini yönetebilen ülkeler de büyük güç kazanmaktadır.
Bu gerçek Türk dünyası açısından özellikle önemlidir.

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve diğer Türk toplulukları arasında tarihî ve kültürel bağlar bulunmaktadır.

Ancak ortak tarih tek başına geleceğin güvencesi değildir.
Ortak bilimsel çalışmalar, teknoloji yatırımları, üniversiteler arası iş birliği ve ekonomik projeler de gereklidir.

Türk dünyasının uydu haberleşmesi, siber güvenlik, yapay zekâ, enerji teknolojileri ve dijital altyapılar alanında daha kapsamlı ortaklıklar geliştirmesi önem taşımaktadır.
Türkiye bu süreçte sahip olduğu teknik birikim ve kurumsal kapasiteyle önemli katkılar sağlayabilir.

Fakat burada hedef herhangi bir ülkenin diğerine bağımlı olması değildir.
Amaç, Türk devletlerinin karşılıklı egemenliğe saygı içerisinde birlikte güçlenmesidir.

Türk dünyasının geleceği yalnızca ortak geçmişini hatırlamakla değil, ortak üretim ve teknoloji kapasitesini geliştirmekle güvence altına alınacaktır.

Çünkü yeni dünya düzeninde güçlü olmak isteyen toplumlar yalnızca teknolojiyi tüketen değil, aynı zamanda üreten toplumlar olmak zorundadır.

XI. EKONOMİK KORİDORLAR ARTIK GÜVENLİK KORİDORLARIDIR

Kapıkule’den Karadeniz’e uzanan stratejik hat
Türkiye ile Avrupa arasındaki ekonomik ilişkilerde Bulgaristan’ın önemli bir konumu bulunmaktadır.

Karayolu taşımacılığı, demiryolu bağlantıları, enerji hatları ve ticaret koridorları bu ilişkinin temel unsurlarıdır.
Ancak modern dünyada ekonomik koridorların güvenliği giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Bir demiryolu hattının uzun süre kapanması yalnızca ulaştırma sorunu değildir.
Üretim zincirlerini etkileyebilir.
Ticaret maliyetlerini artırabilir.
Sanayi kuruluşlarının faaliyetlerini zorlaştırabilir.

Aynı şekilde haberleşme altyapısının zarar görmesi, lojistik ve ticari faaliyetlerin koordinasyonunu olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ekonomik ilişkiler yeni bir güvenlik anlayışıyla değerlendirilmelidir.

Kritik ticaret hatlarının sürekliliği, alternatif ulaşım güzergâhları, enerji arz güvenliği ve dijital altyapıların korunması ortak stratejik planlamanın parçaları olmalıdır.

Burada yalnızca iki ülkenin değil, Avrupa’nın da önemli çıkarları bulunmaktadır.
Çünkü Türkiye ile Avrupa arasındaki ticaretin güvenliği, bölgesel ekonomik istikrar açısından önemlidir.

Bugünün dünyasında ticaret yollarını korumak, yalnızca ekonomiyi değil, devletlerin stratejik hareket kabiliyetini de korumaktır.

XII. BALKANLARIN GELECEĞİ BÜYÜK GÜÇLERİN REKABETİNE TESLİM EDİLMEMELİDİR

Bölge ülkeleri kendi güvenlik anlayışlarını geliştirmelidir
Balkanlar tarih boyunca büyük güçlerin rekabetinden ağır biçimde etkilenmiştir.

Savaşlar, göçler, ekonomik krizler ve siyasi istikrarsızlıklar bu coğrafyada yaşayan milletlerin hafızasında derin izler bırakmıştır.
Bugün aynı hataların tekrarlanmasına izin verilmemelidir.

Bulgaristan’ın güçlü olması Türkiye’nin aleyhine değildir.
Türkiye’nin güçlü olması Bulgaristan için tehdit değildir.
Romanya’nın gelişmesi diğer Balkan ülkelerinin zararına değildir.

Tam tersine, istikrarlı ve ekonomik olarak gelişmiş komşular bölgesel refahı artırabilir.
Bu nedenle Balkan devletlerinin önceliği yalnızca büyük güçler arasındaki rekabette konum belirlemek olmamalıdır.

Kendi ekonomik dayanıklılıklarını artırmalı, demokratik kurumlarını güçlendirmeli ve ortak güvenlik mekanizmaları geliştirmelidirler.

Elbette NATO ve Avrupa Birliği gibi uluslararası kuruluşlar bölge ülkelerinin güvenlik ve ekonomi politikalarında önemli rol oynamaktadır.

Ancak uluslararası ittifaklara üyelik, devletlerin kendi kurumlarını güçlendirme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Çünkü dış güvenlik garantileri ile iç dayanıklılık birbirini tamamlayan unsurlardır.

Bir ülke ne kadar güçlü ittifakların üyesi olursa olsun, kendi kritik altyapısını, toplumsal bütünlüğünü ve ekonomik sistemini korumak zorundadır.

Devletlerin gerçek gücü yalnızca hangi ittifaka üye olduklarında değil, kendi ayakları üzerinde ne kadar sağlam durabildiklerinde de görülür.

XIII. TÜRKİYE İÇİN BEŞ STRATEJİK ÖNCELİK

Tepki veren değil, geleceği hazırlayan devlet anlayışı
Sofya’daki olay ve Balkanlar’daki genel güvenlik ortamı Türkiye açısından beş önemli stratejik önceliği ortaya çıkarmaktadır.
Birinci öncelik: Bölgesel istikrar.

Türkiye, Bulgaristan ve Romanya başta olmak üzere Balkan ülkeleriyle güvenlik iş birliğini güçlendirmeli, bölgesel gerilimlerin büyümesini önleyecek diplomatik girişimlere önem vermelidir.
İkinci öncelik: Kritik altyapıların korunması.

Haberleşme, enerji, ulaştırma ve veri sistemleri millî güvenliğin ayrılmaz parçaları olarak değerlendirilmeli; alternatif sistemler ve kriz yönetimi kapasitesi geliştirilmelidir.
Üçüncü öncelik: Teknolojik bağımsızlık.

Türkiye uydu teknolojileri, siber güvenlik, yazılım ve haberleşme alanlarında yerli kapasitesini artırırken uluslararası teknoloji ortaklıklarını da stratejik bir anlayışla yönetmelidir.
Dördüncü öncelik: Ekonomik güvenlik.

Türkiye ile Avrupa arasındaki ulaştırma ve ticaret koridorlarının sürekliliği korunmalı, Bulgaristan ile ekonomik ilişkiler uzun vadeli ortak projelerle güçlendirilmelidir.
Beşinci öncelik: Toplumsal ve kültürel diplomasi.

Bulgaristan Türkleri ve Türkiye’de yaşayan Bulgaristan göçmenleri dâhil olmak üzere iki ülke arasındaki insani bağlar, karşılıklı güven ve dostluğun geliştirilmesinde önemli bir imkân olarak değerlendirilmelidir.
Bu beş öncelik birbirinden bağımsız değildir.

Birlikte ele alındıklarında Türkiye’nin Balkanlar’daki stratejik kapasitesini güçlendirebilirler.

Çünkü modern devlet yönetiminde güvenlik, ekonomi, teknoloji ve diplomasi birbirinden ayrı düşünülemez.

SOFYA’DA YANAN ANTENLER BİZE DEVLET AKLININ ÖNEMİNİ HATIRLATIYOR

Geleceği göremeyen devletler, geçmişteki başarılarıyla ayakta kalamaz

Sofya yakınlarında meydana gelen Starlink saldırısı, Bulgaristan açısından ciddi biçimde araştırılması gereken bir güvenlik olayıdır.
Ancak bu olayın ortaya çıkardığı sorular Bulgaristan sınırlarını aşmaktadır.

Bugün dünya yeni bir stratejik dönüşüm yaşamaktadır.
Savaşların yöntemleri değişmektedir.

Teknolojinin devlet güvenliğindeki rolü artmaktadır.
Enerji ve ulaştırma hatları daha fazla önem kazanmaktadır.

Ekonomik bağımlılıklar yeni riskler oluşturabilmektedir.
Toplumsal güven, devletlerin dayanıklılığında belirleyici unsurlardan biri hâline gelmektedir.

Bu şartlarda Türkiye’nin de Bulgaristan’ın da geçmişin güvenlik anlayışıyla yetinmesi mümkün değildir.
Devletler geleceği hesaplamak zorundadır.

Çünkü devlet aklı yalnızca bugünkü tehlikeyi ortadan kaldırmak değildir.
Yarın ortaya çıkabilecek tehlikeleri önceden görerek gerekli tedbirleri almaktır.

Biz BULTÜRK olarak Balkanlar’ın yeniden büyük güçlerin hesaplaşma alanına dönüşmesini istemiyoruz.

Bulgaristan’da yaşayan Türklerin, Bulgarların ve bütün vatandaşların güven içerisinde yaşadığı, demokrasinin güçlendiği, hukukun üstünlüğünün korunduğu ve ekonomik refahın arttığı bir gelecek istiyoruz.

Türkiye ile Bulgaristan arasında korku ve şüphe değil, karşılıklı güven ve ortak çıkarlar temelinde ilişkiler kurulmasını savunuyoruz.

Çünkü biliyoruz ki Balkanlar’da istikrar zayıfladığında bunun bedelini yalnızca bir ülke ödemez.
Bütün bölge etkilenir.

Karadeniz’de güvenlik bozulduğunda yalnızca askerî dengeler değişmez.
Ticaret, enerji ve ekonomik hayat da zarar görebilir.

Bir devletin haberleşme altyapısı hedef alındığında yalnızca cihazlar zarar görmez.
Devletin krizlere hazırlığı ve kurumlarının dayanıklılığı da sınanır.

İşte bu nedenle Sofya’daki saldırıyı değerlendirirken yalnızca kimlerin antenleri yaktığını sormak yeterli değildir.

Daha büyük sorular sormalıyız:
Balkanlar yeni güvenlik tehditlerine ne kadar hazır?
Türkiye bu değişen dengelerde nasıl bir rol üstlenecek?

Bulgaristan kendi stratejik dayanıklılığını nasıl artıracak?
Türk dünyası teknolojik bağımsızlık konusunda hangi adımları atacak?

Bölge ülkeleri büyük güçlerin rekabeti karşısında ortak çıkarlarını koruyabilecek mi?
Bu soruların cevapları yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin güvenliğini de ilgilendirmektedir.

DEVLETİN GÜCÜ YALNIZCA SİLAHINDA DEĞİL, AKLINDA VE ADALETİNDEDİR

Tarih bize önemli bir gerçeği öğretmiştir.
Güçlü devletler yalnızca savaş kazanarak büyük olmaz.

Bazen savaşları önleyerek, bazen toplumlarını bir arada tutarak, bazen ekonomik bağımsızlıklarını koruyarak ve bazen de doğru zamanda doğru stratejik kararlar alarak büyürler.
Bir devletin gerçek başarısı, vatandaşlarına güvenli bir gelecek sunabilmesidir.

Bu nedenle millî güvenlik yalnızca askerî bir mesele değildir.
Aynı zamanda eğitim meselesidir.
Bilim meselesidir.
Teknoloji meselesidir.
Ekonomi meselesidir.
Adalet ve demokrasi meselesidir.
Türkiye’nin de Bulgaristan’ın da geleceği bu bütüncül anlayışla şekillenmelidir.

Çünkü komşusunun zayıflığından güç kazanmaya çalışan devletler, uzun vadede kendi çevrelerinde istikrarsızlık üretme riski taşırlar.

Oysa komşularıyla güven ilişkileri geliştiren devletler daha güçlü bir bölgesel düzenin oluşmasına katkı sağlayabilir.

Bizim stratejik anlayışımızda Türkiye güçlü olmalıdır. Bulgaristan istikrarlı olmalıdır. Balkanlar barış içerisinde yaşamalıdır. Karadeniz güvenli kalmalıdır. Türk dünyası bilimde, teknolojide ve ekonomide birlikte gelişmelidir.
Ve bütün bunların merkezinde insan bulunmalıdır.

Çünkü devletin varlık sebebi insanı korumaktır.
İnsanı yaşatmaktır.
Milletin geleceğini güvence altına almaktır.

“İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” anlayışı, yalnızca bir medeniyet sözü değil, günümüzün güvenlik politikalarına da yön verebilecek temel bir ilkedir.

Sofya’da yanan antenler yeniden kurulabilir.
Zarar gören cihazlar yenilenebilir.
Yıkılan tesisler yeniden inşa edilebilir.

Fakat toplumların güveni sarsıldığında, devletlerin istikrarı bozulduğunda ve bölgesel barış zarar gördüğünde bunları yeniden kurmak çok daha zordur.

Bu nedenle bugünün yöneticileri yalnızca yangını söndürmeyi değil, yeni yangınların çıkmasını önlemeyi de düşünmelidir.
Çünkü gerçek devlet adamlığı, yalnızca bugünü yönetmek değil, geleceği güvence altına almaktır.

Ve unutulmamalıdır:
Balkanlar’ın kaderi yalnızca büyük güçlerin hesaplarıyla belirlenmemelidir.

Bu coğrafyada yaşayan milletlerin ortak iradesi, karşılıklı saygısı ve barış içerisinde yaşama kararlılığı da geleceği şekillendirmelidir.

Türkiye bu süreçte yalnızca gelişmeleri izleyen değil, barışı ve istikrarı güçlendiren bir devlet olmalıdır.

Çünkü güçlü Türkiye’nin en büyük stratejik kazanımı, çevresinde güçlü, huzurlu ve güvenilir komşuların bulunmasıdır.

Ve son söz:
Bir antenin yanması küçük bir olay gibi görülebilir. Ancak o antenin ortaya çıkardığı güvenlik sorularını doğru okuyamamak, gelecekte çok daha büyük sorunların habercisi olabilir.
Devlet aklı, yangının alevlerine değil, o alevlerin aydınlattığı tehlikelere de bakabilmektir.

16 Ekim 2026