Bulgaristan semalarında, atmosferin taşıdığı büyük miktardaki su buharını yüzlerce hatta binlerce kilometre boyunca hareket ettiren görünmez hava koridorları bulunuyor. Meteorolojide “atmosferik nehirler” olarak adlandırılan bu oluşumlar, yoğun yağışların ve sel riskinin anlaşılması açısından önem taşıyor.

Sofya Üniversitesi Fizik Fakültesi Meteoroloji ve Jeofizik Bölümü’nden Doç. Dr. Gergana Gerova, Bulgaristan üzerindeki su buharı taşınımına ilişkin yürütülen araştırmalar hakkında bilgi verdi.

Gerova’nın da aralarında bulunduğu araştırmacılar, 1994-2023 dönemini kapsayan çalışmada Bulgaristan üzerindeki atmosferik su buharı hareketlerini inceledi. Araştırma, 23 Aralık 2025 tarihinde Bulgar Bilimler Akademisi Bildirilerinde yayımlandı. Çalışma, Bulgaristan için Entegre Su Buharı Taşınımı (IVT) göstergesini uzun dönemli olarak değerlendiren ilk araştırma olma özelliğini taşıyor.

Atmosferik nehirler, gökyüzünde gerçek anlamda akan su kütleleri değil; atmosferin özellikle troposferin alt katmanlarında yoğunlaşan su buharını yatay yönde taşıyan güçlü hava akımlarıdır. Klasik örneklerinde yaklaşık 2 bin kilometre uzunluğa ve 400-500 kilometre genişliğe ulaşabilen bu sistemler, belirli koşullar altında aşırı yağışlara ve sellere neden olabiliyor.

Araştırmada kullanılan IVT göstergesi, atmosferdeki su buharı miktarını ve rüzgârın bu nemi taşıma hızını birlikte değerlendiriyor. Böylece yalnızca nem oranına bakmak yerine, su buharının ne kadar güçlü bir hava akımıyla taşındığı da belirlenebiliyor.

Doç. Dr. Gerova, Bulgaristan’a ulaşan su buharının taşınımında Akdeniz’in önemli bir rol oynadığını belirtti. Uygun atmosferik koşullarda Atlantik Okyanusu’ndan gelen nemli hava Avrupa üzerinden Akdeniz’e, oradan da Balkanlar’a ulaşabiliyor. Bu süreçte hava akımları Akdeniz üzerinden ilave nem kazanabiliyor.

Araştırmacılar, İsviçre’de atmosferik nehirlerin sel riskine karşı erken uyarı sistemlerinde kullanılmaya başlandığını da vurguluyor. IVT değerlerinin yağış tahminlerine kıyasla daha isabetli öngörülebilmesi, meteoroloji ve ilgili kurumların olası tehlikelere karşı önceden önlem almasına katkı sağlayabilir.

Bilim insanlarına göre atmosferik nehirlerin düzenli biçimde izlenmesi ve daha doğru tahmin edilmesi, Bulgaristan’da aşırı yağış ve sel risklerinin önceden belirlenmesi açısından önemli bir imkân sunuyor.

Kaynak: bnrnews.bg