MONTREAL – Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Birliği (AB) ile tam üyelik dışında mümkün olan en kapsamlı işbirliğini sağlayacak yeni bir ortaklık modeli üzerinde çalıştıklarını belirterek, ülkesinin AB’nin ilk “ortak üyesi” olmasını hedeflediklerini açıkladı. Taraflar, yeni modele ilişkin müzakereleri Haziran 2027’ye kadar tamamlamayı amaçlıyor.

Carney, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Montreal’de düzenlenen AB-Kanada Zirvesi’nin ardından ortak açıklamalarda bulundu.

Kanada’nın coğrafi konumu nedeniyle AB’ye tam üye olamayacağını belirten Carney, üyelik aşamasına geçmeden kurulabilecek en derin ortaklık üzerinde çalıştıklarını söyledi. Carney, Costa’nın Haziran 2027’deki AB Konseyi toplantısına katılma davetini kabul ettiğini ve müzakereleri bu tarihe kadar sonuçlandırmayı hedeflediklerini bildirdi.

“Tam üyelik olmadan ortaklık” modeli

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada’nın “ortak üye” statüsünün zirvenin temel gündem maddelerinden biri olduğunu belirtti. Von der Leyen, AB anlaşmalarının Avrupa dışındaki ülkelerin birliğe tam üyeliğine imkân tanımadığını ancak mevcut işbirliği modellerinin ötesine geçen özel bir ortaklığın kurulabileceğini ifade etti.

Yeni modelin üç temel alana dayanması planlanıyor: politikaların eşgüdümü, AB programlarına daha geniş katılım ve kurumsal işbirliğinin geliştirilmesi.

Bu kapsamda iklim, enerji, yapay zekâ, inovasyon ve güvenlik alanlarında daha yakın koordinasyon hedefleniyor. Kanada’nın AB’nin savunma sanayisine yönelik SAFE programındaki katılımının yanı sıra Ufuk Avrupa araştırma programıyla işbirliğinin artırılması ve Erasmus+ programına tam katılımı da gündemde bulunuyor.

Ticaret ve ekonomik işbirliği genişletilecek

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Kanada ile ilişkilerin basit bir ortaklığın ötesine taşınmasını istediklerini belirterek, yeni modelin tam üyelik dışında mümkün olan en kapsamlı işbirliğini içereceğini söyledi.

Costa, AB ile Kanada arasındaki ticaretin Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması’nın (CETA) uygulanmaya başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 80 arttığını kaydetti. Yeni dönemde dijital ticaret, yatırımlar, mesleki yeterliliklerin tanınması, rekabetçilik ve ekonomik güvenlik alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Zirvede dijital ticaret anlaşmasına ilişkin müzakerelerin tamamlandığı da açıklandı. Anlaşmanın sınır ötesi veri akışlarını kolaylaştırması ve şirketler ile tüketiciler için hukuki öngörülebilirliği artırması bekleniyor.

Taraflar ayrıca kritik ham maddelere yatırım, güvenilir yapay zekâ, uydu bağlantıları ve süper bilgisayar altyapısı alanlarında işbirliğini derinleştirmeyi planlıyor.

Ukrayna’ya yönelik destek de gündemde

Zirvede Ukrayna’ya yönelik destek konusu da ele alındı. Von der Leyen, Kanada’nın AB’nin Ukrayna için öngördüğü 90 milyar avroluk destek kredisine katkıda bulunması konusunda uzlaşı sağlandığını açıkladı.

Zirve sonunda yayımlanan ortak bildiride, AB ile Kanada arasında ekonomik güvenlik ve ortak refahı güçlendirmeyi amaçlayan “Gelecek İçin İttifak”ın başlatıldığı duyuruldu. Bildiride, tam üyelik kapsamına girmeyen yeni ortaklık modelinin 2027’deki Kanada-AB Zirvesi’ne kadar şekillendirilmesinin hedeflendiği belirtildi.

Yeni ortaklığın ticaret engellerinin azaltılması, kritik tedarik zincirlerinin güvence altına alınması, teknoloji alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi ve taraflar arasındaki stratejik koordinasyonun güçlendirilmesini kapsaması öngörülüyor.

Kaynak: AA