Çift Başlı Kulaklı Türk Kartalı. İç Moğolistan. M.Ö. 6-3. yy.

Yakutlar çift başlı kartala “öksökö kuşu” derler. Çift başlı öksökö kuşu gökten yıldırım indirir. Türkçe “bürküt” kartal demektir. Büyük kartallar için Bürküt kelimesi kullanılır. Bakır tırnaklıdır, sağ kanadı ile güneşi, sol kanadı ile ayı kaplar. Ona gök kuşu da denir.

Çift başlı kartallar, gök direklerinin veya kayın ağacının tepesinde tasvir edilir ve Tanrı Ülgenin sembolüdür.

Başkurt efsanesinde “Semrük” adındaki kuş iki başlı kartaldır. Bu başlardan biri insan başı olarak da düşünülür.

Türk mitolojisinde, ay ve güneşi pençeleriyle tutan doğanlar görülür. Tuğ’lar bir boz doğan ile birlikte gökten düşmüştür. Tanrıya açılan göğün kapısını çift başlı bir kartal bekler ve tanrının sembolüdür. Bu kartallar gökten yıldırım indirir.

Türk mitolojisinde çift başlı kartallar ve gün ve ay simgeleri ying ve yang sembolüdür. Çinlilerin ying-yang sembolü olarak tasvir ettikleri kozmos ve kozmosun dönüşünü, Türkler karşılıklı iki hayvan yada kartal koymak suretiyle ifade etmişlerdir.

Bu sembolik hayvanların döndükleri merkez, yer ve göğün ortasıdır. Türklerin Yaruk-Kararıg ilkesini, göğü anlatan yuvarlak plakalara sarılmış siyah ve beyaz kartallar temsil eder. Nuray Bilgili.

 

 

Yazar