Son dönemde yayımlanan bir rapor, Balkan Yarımadası’nda yaklaşık 2 500 kilometre uzunluğunda doğal nehir akışının yok olduğunu ortaya koydu. Bu kayıp, bölgedeki nehirlerin doğal karakterinin bozulması anlamına geliyor ve bölgenin biyoçeşitliliği üzerinde ciddi tehditler oluşturuyor.

Raporu hazırlayan çevre örgütleri River Watch ve EuroNatur, Balkanlar’ın Avrupa’nın en temiz ve en doğal nehir sistemlerinden bazılarına ev sahipliği yaptığını, bu suların “kontinentin mavi kalbi” olarak nitelendirildiğini belirtiyor. Ancak son yıllarda barajlar, küçük hidroelektrik santralleri ve aşırı sediman çıkarma gibi insan kaynaklı baskıların artmasıyla bu nehirlerin büyük bölümü bozuldu.

Araştırmada, toplamda 83 000 km’den fazla nehir hattı incelendi. Buna göre, doğal veya neredeyse doğal akışa sahip nehirlerin oranı 2012’de yüzde 30 iken, 2025’te sadece yüzde 23’e düştü; bu da yaklaşık 2 450 km’lik bir kayba denk geliyor.

Bu bozulmanın özellikle Bosna-Hersek ve Arnavutluk’ta belirgin olduğu; Bosna’da doğal nehir uzunluklarında yüzde 23’lük bir düşüş yaşandığı ve Arnavutluk’ta neredeyse doğal nehir bölümlerinin yüzde 68’den sadece yüzde 40’a gerilediği belirtiliyor.

Buna rağmen rapor, bazı olumlu gelişmelere de dikkat çekiyor. Örneğin Vjosa Nehri, 2023’te “ulusal park” ilan edilerek bataryalı pek çok baraj projesinin engellenmesine yardımcı oldu; bu sayede toplamda yaklaşık 200 km büyük ve 700 km küçük nehir kesiti korunabildi.

Uzmanlar, Balkanlar’daki nehirlerin korunması için daha sistematik çevre politikaları, baraj projelerinin sınırlandırılması ve doğal akışların restorasyonu gibi önlemlerin acilen hayata geçirilmesi gerektiğine vurgu yapıyor.

Kaynak: BTA (Bulgaristan Haber Ajansı)