TİRAN – 26 Ekim 2026

Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, ülkede şiddet olayları ve kamuya ait tesislerde meydana gelen hasarlarla gündeme gelen protestoların ardından yeni bir yasal önlemler paketi açıkladı. Paket; şiddet olaylarına katılanların sorumluluğunun belirlenmesi, zarar gören işletmelerin tazmin edilmesi ve kamu düzeninin korunmasına yönelik düzenlemeler içeriyor.

Arnavutluk hükümetinin açıkladığı paket, barışçıl gösteri hakkının korunması ile şiddet eylemlerinin önlenmesi arasında bir denge kurulmasını hedeflediğini belirtiyor. Rama, düzenlemelerin Avrupa uzmanlarıyla ve Fransa ile İtalya’daki uygulamalar dikkate alınarak hazırlandığını ifade etti.

Altı temel düzenleme öngörülüyor

Paket kapsamında küçük işletmelere acil tazminat sağlanması, zararların karşılanmasına ilişkin özel bir yasal düzenleme yapılması, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nda değişiklikler, kentsel şiddet olaylarına karışan kişilere yönelik özel bir elektronik kayıt sistemi oluşturulması, öğretmenlerin etik kurallarının güncellenmesi ve Ceza Kanunu’nda değişiklikler yapılması öngörülüyor.

Protestolar sırasında yağma, kundaklama veya vandalizm nedeniyle zarar gören küçük işletmelere devlet desteği verilmesi planlanıyor. Açıklanan modele göre, belirlenen kriterleri karşılayan ve yıllık cirosu 140 bin avroya kadar olan işletmelerin maddi zararlarının yüzde 70 ila yüzde 100’ü karşılanabilecek.

Paket ayrıca şiddet olaylarının yaşandığı gösterilerde polisin dağılma uyarılarına rağmen alanda kalmaya devam eden kişilerin mali sorumluluğuna ilişkin hükümler içeriyor. Bu düzenleme kapsamında 500 bin Arnavutluk leki tutarına kadar para cezası uygulanması öngörülüyor.

Gösteriler ve sosyal medya paylaşımlarına yönelik düzenlemeler

Hükümet, 2001 tarihli Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nda değişiklik yapılmasını da gündemine aldı. Taslak düzenlemelerle eğitim, sağlık ve kamu kurumları gibi hassas alanların çevresinde gerçek ve yakın bir şiddet riski bulunması durumunda, belirli koşullarla 72 saate kadar toplantı kısıtlaması getirilebilmesi öngörülüyor.

Sosyal medyada gösterilerle bağlantılı şiddet çağrıları yapılması hâlinde, ilgili içeriklerin kaldırılmasına yönelik bildirimler ve mevcut mevzuat çerçevesinde yaptırımlar uygulanması planlanıyor. Ayrıca gösteriler sırasında kimliğini gizleme, izinsiz toplantıya katılma ve trafiği engelleme gibi eylemlere ilişkin cezaların yeniden düzenlenmesi teklif ediliyor.

Ceza Kanunu’nda yapılması önerilen değişiklikler; şiddet, şiddete teşvik, tehdit, mala zarar verme ve kamu görevlilerine yönelik saldırılar için daha ağır yaptırımlar getirilmesini kapsıyor. Çocukların güvenliğinin korunması ve kamuya mal olmuş kişilere yönelik tehditlerin önlenmesi de paketin başlıkları arasında yer alıyor.

Barışçıl protesto hakkı tartışması

Başbakan Rama, düzenlemelerin barışçıl protestoları, siyasi eleştirileri, gazetecilik faaliyetlerini ve hicvi cezalandırmayı amaçlamadığını savundu. Hükümetin açıklamasına göre sorumluluk bireysel olacak, kısıtlamalar geçici ve gerekçeli uygulanacak, önemli kısıtlamalar yargı denetimine tabi tutulacak.

Bununla birlikte, pakette öngörülen para cezaları, toplantı kısıtlamaları ve özel kayıt sistemi gibi uygulamaların ifade ve toplanma özgürlüğü üzerindeki muhtemel etkileri tartışma konusu olabilir. Arnavutluk’ta düzenlemelerin hangi biçimde yasalaşacağı ve uygulamada nasıl sonuçlar doğuracağı, yasal sürecin ilerlemesiyle netleşecek.

Hükümetin açıkladığı paket henüz önerilen düzenlemelerden oluşuyor. Bu nedenle önlemlerin yürürlüğe girmesi ve nihai kapsamı, ilgili yasal süreçlerin tamamlanmasına bağlı olacak.

Kaynak: BTA