Avrupa Birliği, üyelik sürecindeki bazı ülkelere tam üyelik gerçekleşmeden önce Birliğin ekonomik yapısına daha fazla dahil olma imkânı sağlayacak yeni bir yaklaşım üzerinde çalışıyor.

Plan kapsamında Ukrayna, Moldova ve Arnavutluk gibi aday ülkelerin Avrupa Birliği’nin tek pazarına daha fazla erişim sağlaması ve bazı ekonomik alanlarda AB ile entegrasyonun kademeli olarak artırılması öngörülüyor. AB Komisyonu da aday ülkelerin tek pazara aşamalı şekilde dahil edilmesini, üyelik sürecinin önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriyor.

Tam üyelik öncesinde kademeli entegrasyon

AB içerisinde gündeme gelen yaklaşım, aday ülkelerin üyelik müzakereleri tamamlanmadan önce Birliğin bazı program ve politikalarına daha fazla katılımını hedefliyor.

Bu kapsamda tek pazara erişimin yanı sıra enerji, ulaştırma, savunma ve diğer ortak programlarda kademeli entegrasyon seçenekleri üzerinde duruluyor. Böylece aday ülkelerin AB standartlarına uyum sürecinin hızlandırılması ve ekonomik bağların güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Almanya ve Fransa tarafından daha önce ortaya konulan benzer bir öneride de Batı Balkan ülkeleri ve Moldova’nın tam üyelik öncesinde AB programlarına ve tek pazara daha fazla erişim sağlaması gündeme getirilmişti.

Ukrayna’nın AB ile ekonomik entegrasyonu ilerliyor

Ukrayna, 2022 yılında AB aday ülke statüsü kazanmış ve üyelik müzakereleri resmen başlamıştı. Haziran 2026’da müzakerelerde ilk başlık kümesi açıldı.

AB ile Ukrayna arasındaki ekonomik ilişkilerin temelini ise Ortaklık Anlaşması ve Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Alanı oluşturuyor. Güncellenen ticaret düzenlemeleriyle Ukrayna’nın AB tek pazarına erişiminin kademeli olarak genişletilmesi hedefleniyor.

AB Komisyonu verilerine göre AB, Ukrayna’nın en büyük ticaret ortağı konumunda bulunuyor. 2025 yılında AB ile Ukrayna arasındaki mal ticaretinin toplam değeri 68,2 milyar avroya ulaştı.

Genişleme sürecinde yeni model tartışılıyor

AB’nin genişleme politikası kapsamında Arnavutluk, Moldova ve Ukrayna’nın yanı sıra Batı Balkanlar’daki diğer aday ülkeler de üyelik sürecini sürdürüyor.

Yeni yaklaşımın, aday ülkelerin tam üyeliğe kadar beklemek yerine AB’nin ekonomik ve kurumsal yapısına aşamalı olarak yaklaşmasını sağlaması amaçlanıyor. Bununla birlikte tek pazara erişim ve diğer alanlardaki entegrasyonun, ilgili ülkelerin AB müktesebatına ve gerekli standartlara uyum düzeyiyle bağlantılı olması öngörülüyor.

Avrupa Birliği’nde genişleme sürecinin geleceği ve aday ülkelerin Birliğe kademeli entegrasyonu önümüzdeki dönemde yapılacak görüşmelerin önemli başlıkları arasında yer alacak.

Kaynak: BTA