Rusya-Ukrayna Savaşı’nı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerde Avrupa Birliği’nin (AB) nasıl temsil edileceği konusunda yaşanan tartışmalar, Birlik kurumları arasındaki yetki paylaşımını ve üye ülkelerin ulusal karar mekanizmalarını koruma eğilimini yeniden gündeme getirdi.

Anadolu Ajansının 18 Kasım 2026 tarihli analizine göre, AB’nin müzakere sürecinde Avrupa adına kimin konuşacağı sorusu, yalnızca dış politika temsilciliğiyle sınırlı kalmayarak Birliğin kurumsal yapısına ilişkin görüş ayrılıklarını da ortaya çıkardı.

Kallas ile Costa arasında temsil tartışması

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 13 Kasım’da İrlanda’nın başkenti Dublin’de düzenlenen gayriresmî AB Liderler Zirvesi öncesinde yaptığı açıklamada, 2024 yılında alınan kararlar doğrultusunda güvenlik ve dış politika konularında Birliği temsil etme görevinin kendisine ait olduğunu hatırlattı.

Ancak zirvenin ardından AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Avrupa’yı müzakerelerde temsil edecek heyetin AB Konseyi ve Avrupa Komisyonunun yanı sıra Almanya, Fransa, Polonya, İtalya ve İngiltere’nin ulusal güvenlik danışmanlarından oluşacağını açıkladı. Böylece Kallas ve yönettiği Avrupa Dış İlişkiler Servisi (EEAS), açıklanan temsil yapısında doğrudan yer almadı.

Kallas, bu karara tepki göstererek AB anlaşmalarının okunması gerektiğini belirtti ve güvenlik ile dış politika konularında yetkinin hangi kurumda bulunduğuna dikkat çekti. Müzakerelerde Avrupa’yı temsil etmeye hazır olduğunu da ifade etti.

AB kurumları arasında yetki paylaşımı tartışması

Temsil heyetinin oluşturulması, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Kallas ve EEAS arasındaki yetki tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. Son dönemde dış politika alanındaki karar süreçlerinde Avrupa Komisyonunun daha etkin rol üstlenmesi yönündeki girişimler, kurumlar arasındaki görev paylaşımına ilişkin görüş ayrılıklarını artırdı.

AB’nin müzakere heyetinde dış politika alanında görevli EEAS yerine AB Konseyi ve Avrupa Komisyonunun öne çıkması, Birlik içinde kimin hangi yetkiyle hareket edeceği sorusunu beraberinde getirdi.

Üye ülkeler stratejik karar yetkisini korumak istiyor

Tartışmanın bir diğer boyutunu ise AB üyesi ülkelerin dış politika ve güvenlik konularındaki ulusal yetkilerini koruma isteği oluşturuyor. Üye ülke liderlerinin, Rusya-Ukrayna Savaşı gibi Avrupa güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir konuda karar yetkisini tamamen tek bir AB kurumuna bırakmak istemediği değerlendiriliyor.

16 Kasım’da gerçekleştirilen AB Dışişleri Bakanları Toplantısı sonrasında konuşan Kallas, birçok üye ülkenin bakanının müzakereler hakkında sonradan bilgilendirilmek yerine sürece doğrudan katılmak istediğini söyledi.

Moskova’dan Avrupa’nın katılımına temkinli yaklaşım

Rusya tarafı da Avrupa temsilcilerinin müzakerelere katılımı konusunda henüz bir uzlaşmaya varılmadığını bildirdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in danışmanı Yuri Uşakov, Avrupalı temsilcilerin olası üçlü görüşmelere katılımının Moskova ile kararlaştırılmadığını belirtti.

Uşakov, Avrupa ülkelerinin müzakerelerin başarıya ulaşmasına katkı sağlayabilecek somut ve yapıcı öneriler sunması halinde katılım konusunun gündeme gelebileceğini ifade etti.

Kallas’ın Rusya’ya yönelik geçmişteki sert açıklamaları da Moskova ile yürütülecek diplomatik temaslarda temsilci seçimi tartışmalarının bir parçası olarak öne çıkıyor.

Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin barış arayışları böylece AB açısından yalnızca Avrupa’nın müzakere masasında yer alma meselesini değil, Birliğin dış politikada kimin tarafından ve hangi yetki çerçevesinde temsil edileceği sorununu da gündeme taşıyor.

Kaynak: AA

Yazar