ŞAM – 27 Ekim 2026

Suriye’de Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yenilenen ders kitaplarında Osmanlı Devleti’nin tarihine, 1916 Arap İsyanı’na ve ulusal kimlik anlayışına ilişkin anlatımlarda önemli değişikliklere gidildi. Eski müfredatta yer alan “Osmanlı işgali” ve “Türklerin zulmü” gibi ifadeler kaldırılırken, yeni kitaplarda İslam medeniyeti ve ümmet kavramları öne çıkarıldı.

Yeni müfredatta, Şerif Hüseyin’in 1916 yılında Osmanlı Devleti’ne karşı başlattığı hareket, önceki kitaplarda kullanılan “Büyük Arap Devrimi” ifadesi yerine “Hüseyin bin Ali’nin İsyan Hareketi” olarak adlandırıldı.

İsyanın amacını açıklayan bölümde yer alan “Arap topraklarını Osmanlı işgalinden kurtarmak” ifadesi “Arap topraklarını Osmanlı Devleti’nden ayırmak” şeklinde değiştirildi. İngiliz-Fransız bildirgesine ilişkin bölümdeki “Halkları Türklerin zulmünden kurtarmak” ifadesinin yerini ise “Osmanlıları bölgeden çıkarmak” ifadesi aldı.

Eski ders kitaplarında Cemal Paşa için kullanılan “Arapların Kasabı” nitelemesi de yeni metinden çıkarıldı. Cemal Paşa döneminde idam edilen kişilerin İngiltere ve Fransa ile işbirliği yapmakla suçlandıkları bilgisine yer verildi.

Yeni müfredatta ayrıca İngiltere’nin Şerif Hüseyin ile Osmanlı Devleti’ne karşı işbirliği yaptığı, aynı dönemde Fransa ile Osmanlı topraklarını paylaşmayı planladığı ve Şerif Hüseyin’e verilen bağımsızlık vaatlerinin yerine getirilmediği anlatılıyor.

Arap milliyetçiliği yerine İslam medeniyeti vurgusu

Yenilenen ders kitaplarında yalnızca tarih anlatısı değil, kimlik ve yurttaşlık anlayışına ilişkin kavramlar da değiştirildi.

Eski müfredatta öğrencilerin “vatana hizmet etmeye” hazırlanması gerektiği belirtilirken, yeni metinde bu ifade “dine ve ümmete hizmet etmek” şeklinde düzenlendi. “Arap milliyetçiliği ve Araplıkla gurur duyma” ifadesinin yerine “İslam medeniyetiyle gurur duyma” ifadesi getirildi.

Çocukların “kanuna saygılı” bireyler olarak yetiştirilmesi hedefi de “İslam şeriatına saygılı bireyler” şeklinde değiştirildi. Dört Halife dönemini anlatan bölümlerde daha önce kullanılan “demokrasi” kavramının yerini ise “şura” aldı.

Suriye haritasından İskenderun çıkarıldı

Eski müfredatta, “gasp edilen topraklar” arasında İskenderun, Filistin ve Ahvaz gösteriliyordu. Yenilenen 9. sınıf ders kitaplarında İskenderun ve Ahvaz bu listeden çıkarılırken yalnızca Filistin’e yer verildi. Ayrıca İskenderun’un Suriye haritasındaki gösterimi de yeni kitaplarda kaldırıldı.

Önceki kitaplarda bulunan “İşgal altındaki Filistin ve Golan” ifadesi “Müslümanların işgal altındaki toprakları” olarak değiştirildi. “Filistin direnişine destek” ifadesinin yerine ise “İslam topraklarındaki cihat savaşçılarına destek” ifadesi kullanıldı.

Ders kitaplarında yeni tarihî isimler

Yenilenen müfredatta, eski kitaplarda yer almayan İzzeddin el-Kassam’ın mücadelesine de yer verildi. Baas dönemiyle ilişkilendirilen yerel figürlerin yerine İslam tarihinden Ömer el-Muhtar ve Nureddin Zengi gibi isimler öne çıkarıldı.

Eski ders kitaplarında Suriye’nin eski cumhurbaşkanlarından Şükrü el-Kuvvetli ile birlikte fotoğrafı bulunan Mısır’ın eski Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır’ın görseli de yeni kitaplardan çıkarıldı.

Yapılan değişiklikler, Suriye’de eğitim müfredatının yalnızca tarihî olayları ele alış biçiminde değil, ülkenin kimlik, vatandaşlık ve tarih anlayışını yansıtan kavramlarda da yeniden şekillendiğini ortaya koyuyor.

Kaynak: AA