Kosova’da eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) liderleri hakkında Lahey’de verilen mahkûmiyet kararları, ülkede aylardır devam eden siyasi krizin yeni bir boyut kazanmasına yol açtı. Eski UÇK yöneticileri Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi’nin savaş suçlarından 13 ila 25 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırılmasının ardından Kosova’da protestolar düzenlenirken, kararın siyasi ve hukuki sonuçları parlamentodaki tartışmalara da yansıdı.

Dört eski UÇK liderine toplam 81 yıl hapis

Kosova Özel Mahkemesi, 16 Eylül’de 1998-1999 Kosova Savaşı sırasında işlenen savaş suçlarıyla ilgili davada dört eski UÇK lideri hakkında karar verdi.

Eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ile Jakup Krasniqi 25’er yıl, Kadri Veseli 18 yıl, Rexhep Selimi ise 13 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Kararlar ilk derece niteliğinde ve sanıkların temyiz süreci devam ediyor.

Kararlar Kosova’da protestolara yol açtı

Mahkeme kararlarının ardından Kosova’nın başkenti Priştine başta olmak üzere çeşitli kentlerde protestolar düzenlendi. 1 Ekim’de Priştine’deki İskender Bey Meydanı’nda binlerce kişinin katıldığı bir gösteri gerçekleştirildi.

Kosova Parlamentosu da 28 Eylül’de 99 milletvekilinin oyuyla, mahkemenin dört eski UÇK lideri hakkındaki kararlarına ilişkin bir deklarasyon kabul etti.

Muhalefetten Lahey’deki mahkemeye ilişkin yasa değişikliği

Muhalefetteki Kosova Demokratik Partisi (PDK), Kosova Özel Mahkemesi ve Lahey’deki Özel Savcılık Bürosu’nun çalışma esaslarını düzenleyen yasada değişiklik yapılmasını önerdi.

PDK’nın teklifinde mahkemenin yargı yetkisinin sınırlandırılması, azami hapis cezasının 15 yıl olarak belirlenmesi ve cezaların Kosova’da çekilmesi gibi düzenlemeler bulunuyor. Teklif ayrıca mahkûm edilen kişilerin Kosova Cumhurbaşkanı tarafından affedilebilmesinin önünü açacak hükümler içeriyor.

PDK lideri Bedri Hamza, teklifin mahkemenin kapatılmasını değil, mevcut yasanın yeniden düzenlenmesini amaçladığını belirtti. Ancak teklifin uluslararası yükümlülüklerle uyumlu olup olmadığı konusunda hukuki değerlendirmeler yapılması gerekiyor.

Cumhurbaşkanlığı seçimi için kritik tarih 6 Ekim

Lahey kararlarının tartışıldığı dönemde Kosova aynı zamanda uzun süredir devam eden siyasi çıkmazı aşmaya çalışıyor.

Parlamentonun yeni cumhurbaşkanını 6 Ekim’e kadar seçmesi gerekiyor. Kosova’da cumhurbaşkanı parlamento tarafından üç turda seçiliyor. İlk iki turda 120 sandalyeli parlamentoda 80 oy, üçüncü turda ise en az 61 oy gerekiyor. Bu nedenle cumhurbaşkanlığı seçimi için partiler arasında uzlaşma sağlanması önem taşıyor.

PDK lideri Bedri Hamza, partisinin cumhurbaşkanlığı seçiminde müzakereye açık olduğunu ancak bunun için Lahey’deki Özel Mahkeme’ye ilişkin yasa değişikliği teklifinin parlamentoda kabul edilmesini şart koştuğunu açıkladı. PDK’nın parlamentoda 22 sandalyesi bulunuyor.

Yeni seçim ihtimali gündemde

Kosova, Şubat 2025’teki parlamento seçimlerinden bu yana siyasi istikrarsızlık yaşıyor. Şubat 2025 seçimlerinin ardından Aralık 2025 ve Haziran 2026’da da erken seçimler yapıldı ancak siyasi çıkmaz tamamen aşılamadı.

7 Haziran 2026 seçimlerinde Başbakan Albin Kurti’nin liderliğindeki Kendin Karar Al Hareketi yüzde 47,13 oyla 53 sandalye kazandı. Kurti hükümeti eylül ayında parlamentoda onaylandı. Ancak cumhurbaşkanlığı seçiminin gerçekleştirilememesi halinde ülkenin yeniden erken parlamento seçimleri sürecine girmesi ihtimali bulunuyor.

Kosova’daki siyasi süreçte önümüzdeki günlerde hükümetin PDK’nın Lahey’deki Özel Mahkeme yasasında değişiklik yapılmasına ilişkin teklifine vereceği yanıt ve parlamentoda cumhurbaşkanlığı için gerekli uzlaşmanın sağlanıp sağlanamayacağı belirleyici olacak.

Kaynak: BTA